كات

سه ر دا نه كا ن

26‏/08‏/2011

ناوه كاني خودا



بسم الله الرحمن الرحيم

تصوف و ئیمامی علی (كرم الله وجهه)

بسم الله الرحمن الرحيم
 بو زيا تر زا نييا ري ئه مه له ما لبه ري مه دينه وه لكيرا وه

پ/ سڵاوی خواتان لەسەر بێت ، مامۆستای بەرێز لەیەكێك لە كتێبەكان ئەوەم خیندەوە كە تصوف دەگەرێتەوە بۆ سەر ئیمامی علی و زنجیرەی صۆفییەكان لە ئیمامی علی ییەوە دەست پێدەكات ئەو پێشەوای صۆفییەكانە ،جا ئەمە تا چەند راستە ؟؟،تكایە بە بەلگەوە وەڵاممان بدەنەوە.
براتان :ملا مخلص
و/وعلیكم السلام ورحمە الله وبركاته
بەڵێ‌ برای بەرێز ئەمە راستەو حەزرەتی پێغەمبەر (صلی الله علیە والە وسلم) ئەو رێبازەی بەخشیوە بە  أسد الملاحم ‏والمعامع، شيخ أئمة ‏الآل، فحل الرجال، صهر رسول الثقلين والد الريحانتين، إمام المشارق ‏والمغارب، أمير المؤمنين أسد الله سيدنا ‏علي بن أبي طالب كرم الله وجهه ورضي الله تعالى عنه، ئیمامی علی مەرجەعی گشت صۆفییەكانە ،بەتایبەت ئێمە وەكو خۆمان لە تەریقەتی قادری ،كە دامەزرێنەرەكەی حەزرەتی قوطبی گەیلانە (قدس سرە) زنجیرەی زێرین هەیە كە بۆسەر ئیمام علی دەچێتەوە ، خۆشم دەست بەدەست ئەم رێبازەم وەرگرتوە تا ئەگاتە سەر حەزرەتی علی (كرم اللە وجهه)لەویشە بۆ حەزرەتی پێغەمبەر صلی الله علیە والە وسلم ، وە ئەم رشتەو زنجیرە زۆر بڵاو مشهورە لە نێو كوردستاندا ، لەخوارەوەش گوتاری زانایانت وەك خۆی بۆ دادەنێم .
نقل ابن الحاج في حواشيه على الدر الثمين عن التستري في رسالته العلمية أن الحسن البصري قال:
((أول من تكلم في التصوف والفقر علي عليه السلام، وقال ابن الحاج ويعلم من ذلك أن أول من وضع علم ذلك هو الإمام علي بن أبي طالب عليه السلام ))كما في التراتيب الإدارية (2/371) .
واتە :ئیمام حەسەنی بصری دەفەرموێت یەكەم كەس كە لە تصوف دواوە ئیمامی علی بووە(كرم اللە وجهە) ،جا ابن الحاج دەڵێ‌ لەوەوە دەزانین یەكەم كەسێ‌ كە ئەم زانستەی دانابێت ئیمامی عەلی بوە(علیە السلام).
ئەمە سەنەدی (الحافظ تقی الدین بن الصلاح)ە ئیمامی شافعی و موحەدیسەكانی سەردەمی خۆی ،كە لەساڵێ‌(577ك)وەفاتی كردوە ،دەفەرموێت:
( لبس الخرقة من القرب , وقد استخرج لها بعض المشايخ أصلا من سنة النبي صلى الله عليه وسلم , وهو حديث أم خالد بنت خالد بن سعيد بن العاصي أن رسول الله صلى الله عليه وسلم أتي بكسوة فيها خميصة, فقال: ( من ترون أحق بهذه؟) فسكت القوم. فقال: (ائتوني بأم خالد) فأتي بها. فألبسها إياها, ثم قال: (أبلي وأخلقي) مرتين. أخرجه البخاري.
قال ابن الصلاح: ولي في لبس الخرقة إسناد عال جدا: ألبسني الخرقة أبو الحسن المؤيد بن محمد الطوسي, قال: أخذت الخرقة من أبي الأسعد هبة الرحمن بن أبى سعيد عبد الواحد بن أبي القاسم القشيري قال: أخذت الخرقة من جدي أبى القاسم, وهو أخذها من أبي علي الدقاق, وهو أخذها من أبى القاسم إبراهيم بن محمد بن حمويه النصر اباذي, هو أخذها من أبي بكر دلف بن جحدر الشبلي, وهو أخذها من الجنيد, وهو أخذها من السري, هو أخذها من معروف الكرخي, وهو أخذها من داود الطائي, وهو أخذها من حبيب العجمي, هو أخذها من الحسن البصري, وهو أخذها من علي بن أبى طالب, وهو أخذها من النبي صلى الله عليه وسلم
قال ابن الصلاح: وليس بقادح فيما أوردناه كون لبس الخرقة ليس متصلا إلى منتهاه على شرط أصحاب الحديث في الأسانيد, فإن المراد ما يحصل البركة والفائدة باتصالها بجماعة من السادة الصالحين.)_تأييد الحقيقية العلية وتشييد الطريقة الشاذلية للحافظ السيوطي.
براى به ريز سه يربكه ده فه رمويت (هو أخذها من الحسن البصري ، وهو أخذها من علي بن ابي طالب ،وهو اخذها من النبي صلى الله عليه وسلم)واته : شێخ حەسەنی بصری ئەم تەریقەتی سۆفیگەرییە لە ئیمام علی وەرگرتوە ئیمامی (علی)یش لە حەزرەتی پێغەمبەر صلی الله علیە وسلم.
ئیمامی ابن الجزری لە كۆتایی پەرتوكی (مناقب اڵاسد الغالب علی بن ابی طالب)دەفەرموێت: ((وأما لبس الخرقة، واتصالها بأمير المؤمنين علي كرم الله وجهه، فإني لبستها من جماعة، ووصلت إلي منه من طرق رجاء أن أكون في زمرة محبيه، وجملة مواليه يوم القيامة ..))
كەوابوو ئیمامی ابن جزر تەریقەتی سۆفیگەری وەرگرتوە و سەنەدەكەشی دەگەرێتەوە بۆ حەزرەتی علی (كرم اللە وجهە)پاشان باسی ئەوە دەكات كە شێخ (عزالدین الفاروثی)لە پۆشینی خرقەی تصوف سێ‌ رێبازی هەبوە :ئەحمەدی و قادری و سوهرەوەردی)دواتر بە درێژی باس لە سەنەدو رشتەی شێخەكان دەكات كە ئەمە قسەكانیەتی:
(وأما السهرورديه فإن الشيخ شهاب الدين السهروردي رحمة الله عليه لبسها من يد شيخه وعمه الشيخ الإمام العارف الكبير ضياء الدين أبي النجيب عبد القاهر بن عبد الله بن سعد بن الحسين بن القاسم بن النضر بن القاسم بن محمد بن عبد الله بن عبد الرحمن بن القاسم بن محمد بن أبي بكر الصديق رضي الله عنه ولبسها هو من يد عمه وجيه الدين عمر بن سعد وهو لبسها من يد والده سعد بن الحسين ومن يد الشيخ أخي خرج الزنجاني بك أحدهما مشاركة ليد الآخر فأما والده فلبسها من الشيخ أحمد الأسود الدينوري وهو لبسها من ممشاد الدينوري وهو لبسها من أبي القاسم الجنيد سيد الطائفة وأما أخي خرج الزنجاني فلبسها من أبي العباس النهاوندي وهو لبسها من الشيخ الكبير أبي عبد الله محمد بن حفيف وهو لبسها من أبي محمد رويم وهو لبسها من أبي القاسم الجنيد وهو من خاله سري السقطي وهو من معروف الكرخي وهو من داود الطائي وهو من حبيب العجمي وهو من الحسن البصري وهو من أمير المؤمنين علي بن أبي طالب رضي الله عنه كذا وردت إلينا الخرقة من الحسن البصري عن علي بن أبي طالب بغير واسطة وأهل الحديث لا يعرفون للحسن البصري سماعا من علي مع أنه عاصره بلا شك فإنه ولد في خلافة عمر وصح أنه سمع خطبة عثمان رضي الله عنهما وأجمع مشايخ التصوف على أن الحسن البصري صحب علي بن أبي طالب ولبس منه والله أعلم وسألت شيخنا الحافظ إسماعيل بن كثير فقال لا يبعد أنه أخذ عنه بواسطة ولقيه له ممكن فإنه سمع عثمان بن عفان قلت على أنا روينا عنه الحديث عن علي رضي الله عنه بلا واسطة فيما أخبرنا ابن أبي عمر أنا ابن البخاري أنا حنبل أنا ابن الحصين أنا ابن المذهب أنا ابن جعفر ثنا عبد الله بن أحمد حدثني أبي ثنا هشيم أنا يونس عن الحسن عن علي سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول رفع القلم عن ثلاثة عن الصغير حتى يبلغ وعن النائم حتى يستيقظ وعن المصاب حتى يكشف عنه.
وهذا حديث صحيح الإسناد هشيم شيخ أحمد هو ابن بشير الواسطي حافظ بغداد ثقة كبير ويونس هو ابن عبيد أحد أئمة البصرة ثقة ثبت كان من العلماء العاملين وكلاهما روى له الجماعة والحسن هو ابن أبي الحسن البصري وهو الإمام الكبير الشأن الرفيع الذكر والمحل الذي كان رأسا في العلم والعمل ولكن الكلام في كونه سمع من علي رضي الله عنه وقد تقدم في حديث المصافحة أنه صافح علي بن أبي طالب والله أعلم..) ئەوشوێنانەی بەرەنكی سۆر تۆخم كردوە جوان سەرنجیان بدەرێ‌.
ئیمامی پایەدار (جلال الدين السیوطی)بەدرێژی فەتوای لەم بارەیەوە داوە و كۆی فەتواكەیت وەك خۆی بۆ دادەنێم
(أنكر جماعة من الحفاظ سماع الحسن البصري من علي بن أبي طالب وتمسك بهذا بعض المتأخرين فخدش به في طريق لبس الخرقة وأثبته جماعة وهو الراجح عندي لوجوه، وقد رجحه أيضا الحافظ ضياء الدين المقدسي في المختارة فإنه قال الحسن بن أبي الحسن البصري عن علي وقيل لم يسمع منه، وتبعه على هذه العبارة الحافظ ابن حجر في أطراف المختارة.
الوجه الأول: إن العلماء ذكروا في الأصول في وجوه الترجيح أن المثبت مقدم على النافي لأن معه زيادة علم
الثاني: إن الحسن ولد لسنتين بقيتا من خلافة عمر باتفاق وكانت أمه خيرة مولاة أم سلمة رضي الله عنها فكانت أم سلمة تخرجه إلى الصحابة يباركون عليه وأخرجته إلى عمر فدعا له اللهم فقهه في الدين وحببه إلى الناس ذكره الحافظ جمال الدين المزي في التهذيب وأخرجه العسكري في كتاب المواعظ بسنده وذكر المزي أنه حضر يوم الدار وله أربع عشرة سنة ومن المعلوم أنه من حين بلغ سبع سنين أمر بالصلاة فكان يحضر الجماعة ويصلي خلف عثمان إلى أن قتل عثمان وعلي إذ ذاك بالمدينة فإنه لم يخرج منها إلى الكوفة إلا بعد قتل عثمان فكيف يستنكر سماعه منه وهو كل يوم يجتمع به في المسجد خمس مرات من حين ميز إلى أن بلغ أربع عشرة سنة وزيادة على ذلك إن عليا كان يزور أمهات المؤمنين ومنهن أم سلمة والحسن في بيتها هو وأمه.
الوجه الثالث: إنه ورد عن الحسن ما يدل على سماعه منه أورد المزي في التهذيب من طريق أبي نعيم قال ثنا ابو القاسم عبد الرحمن بن العباس بن عبد الرحمن بن زكريا ثنا أبو حنيفة محمد بن صفه الواسطي ثنا محمد بن موسى الجرشي ثنا ثمامة ابن عبيدة ثنا عطية بن محارب عن يونس بن عبيد قال سألت الحسن قلت يا أبا سعيد إنك تقول قال رسول الله صلى الله عليه وسلم وإنك لم تدركه قال يا ابن أخي لقد سألتني عن شيء ما سألني عنه أحد قبلك ولولا منزلتك مني ما أخبرتك أني في زمان كما ترى وكان في عمل الحجاج كل شيء سمعتني أقول قال رسول الله صلى الله عليه وسلم فهو عن علي ابن أبي طالب غير أني في زمان لا أستطيع أن أذكر عليا.)اهـ
ثم ساق الحافظ السيوطي عدة أحاديث رواها الحسن عن علي رضي الله عنهما.
منها: قال الإمام أحمد في مسنده: حدثنا هُشيم أخبرنا يونس عن الحسن عن علي قال: سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول: “رُفع القلمُ عن ثلاثة: عن الصغير حتى يبلغ، وعن النائم حتى يستيقظ، وعن المصاب حتى يكشف عنه”. أخرجه الترمذي وحسنه [راجع تحفة الأحوذي بشرح جامع الترمذي عند شرحه لهذا الحديث (ج4/ص686)]، والنسائي، والحاكم وصححه، والضياء المقدسي في المختارة.
قال الحافظ زين الدين العراقي في شرح الترمذي عند الكلام على هذا الحديث: قال علي بن المديني: الحسن رأى علياً بالمدينة وهو غلام.
وقال أبو زرعة: كان الحسن البصري يوم بُويِعَ لعلي ابن أربع عشرة سنة، ورأى علياً بالمدينة ثم خرج [علي رضي الله عنه] إِلى الكوفة والبصرة ولم يلقه الحسن بعد ذلك.
وقال الحسن البصري: رأيت الزبير يبايع علياً. اهـ.
قلت: وفي هذا القدر كفاية، ويُحمل قولُ النافي على ما بعد خروج علي من المدينة)
[الحاوي للفتاوي للحافظ المحدث الفقيه جلال الدين السيوطي. ج2. ص102ـ103].
وە پرسیار لە ئیمامی پایەبەرز (ابن حجر الهیثمی)كرا سەبارەت بە وەرگرتنی رێبازی تصوفی شێخ حسن بصری لە ئیمام علی ،ئەویش لەوەڵامدا بەلای ئەوانەداچوە كە ئەم راستیەیان چەسپاندوە ،ئەمەش دەقی گوتەكەیەتی :
سئل الحافظ ابن حجر الهيثمي ـ نفع الله بعلومه ـ هل سمع الحسن البصري من كلام علي كرم الله وجهه، حتى يتم للسادة الصوفية سند خرقتهم وتلقينهم الذكر المروي عنه عن علي كرم الله وجهه ؟
فأجاب بقوله: (اختلف الناس فيه، فأنكره الأكثرون، وأثبته جماعة. قال الحافظ السيوطي: وهو الراجح عندي كالحافظ ضياء الدين المقدسي في المختارة، والحافظ شيخ الإِسلام ابن حجر [العسقلاني] في أطراف المختارة لوجوه:
الأول: إِن المُثبِتَ مقدَّم على النافي.
الثاني: إِنه ولد لسنتين بقيتا من خلافة عمر، وميَّزَ لسبعٍ وأُمر بالصلاة ؛ فكان يحضر الجماعة ويصلي خلف عثمان إِلى أن قُتِل، وعلي إِذ ذاك بالمدينة يحضر الجماعة كل فرض، ولم يخرج منها إِلا بعد قتل عثمان، وسن الحسن إِذ ذاك أربع عشرة سنة. فكيف يُنكر سماعه منه مع ذلك، وهو يجتمع معه كل يوم بالمسجد خمس مرات مدة سبع سنين ؟!
ومن ثَمَّ قال علي بن المديني: رأى الحسن علياً بالمدينة وهو غلام. وزيادة على ذلك: إِن علياً كان يزور أُمهات المؤمنين، ومنهن أُم سلمة والحسن في بيتها، هو وأُمه خيْرة إِذ هي مولاة لها. وكانت أُم سلمة رضي الله عنها تخرجه إِلى الصحابة يباركون عليه. وأخرجته إِلى عمر رضي الله عنه فدعا له: اللهم فقهْه في الدين وعلِّمْهُ وحبِّبْهُ إِلى الناس. ذكره المزي، وأسنده العسكري، وقد أورد المزي في التهذيب من طريق أبي نعيم: أنه سئل عن قوله: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم ولم يدركه ؟ فقال: كل شيءٍ قلته فيه فهو عن علي ؛ غير أني في زمانٍ لا أستطيع أن أذكر علياً، أيْ زمان الحجاج. ثم ذكر الحافظ أحاديث كثيرة، وقعت له من رواية الحسن عن علي كرم الله وجهه. وفي بعضها: ((ورجاله ثقات)) قول الحسن: سمعت علياً يقول: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: “مثل أُمتي مثل المطر..” الحديث) [الفتاوى الحديثية لخاتمة الفقهاء والمحدثين الشيخ أحمد بن حجر الهيثمي المكي. ص129. وتمام الحديث: "..لا يدرى أوله خير أم آخره" رواه الترمذي في كتاب الأمثال وقال: حسن غريب]. انتهى
ئیمامی عەللامە شێخ ضیا‌ء الدین احمد الوتری الشافعی ،هەمان راستی دەسەلمێنیت ،خرقەی صۆفییەكان بۆ لای ئیمامی علی دەگەرینێتەوە
قال الإمام العلامة ضياء الدين أحمد الوتري الشافعي (00- 980 هـ) في كتابه ‏‏(روضة ‏الناظرين) ما نصه
( ان خرقة الصوفية رضي الله عنهم تتصل بالخليفة الرابع أسد الملاحم ‏والمعامع، شيخ أئمة ‏الآل، فحل الرجال، صهر رسول الثقلين والد الريحانتين، إمام المشارق ‏والمغارب، أمير المؤمنين أسد الله سيدنا ‏علي بن أبي طالب كرم الله وجهه ورضي الله تعالى عنه وقد ‏ندر اتصال خرقة بغيره وكلهم على هدى يتصلون ‏بسيد المخلوقين حبيب رب العالمين صلى الله عليه ‏وسلم، ولا يلتفت لما يقوله البعض في شأن خرقة الصوفية إن ‏ذلك قد نشأ عن هفوات لا تعتبر ولا ‏يبنى عليها الشك بعد اليقين بصحة الخبر قلت: وقد نقل الوتري عن الإمام ‏التقي الواسطي طاب ‏ثراهما أنه قال: خرقة القوم أهل الطريقة الواصلين بعرفانهم إلى الحقيقة تتصل بالأسانيد ‏المرضية ‏إلى سيد البرية صلى الله عليه وسلم لا يقدح باتصالها إلا الحاسد أو المكابر المعاند فانهم أخذوها عن ‏‏الثقات الأئمة المقتدى بهم في هذه الأمة الذين اشتهر صدقهم وصلاحهم وظهر في الأكوان مجدهم ‏وفلاحهم وبلغ ‏ذلك بين هؤلاء السادات مبلغ التواتر القطعي الذي لا يمتري فيه عالم ولا يحمحم به ‏عاقل من العناد سالم تلقاها ‏خلفهم الناجح عن سلفهم الصالح انتهى، وقال الوتري قدس سره: إنّ شيخ ‏أهل الخرقة على الحقيقة هو الإمام ‏العارف مقتدى أئمة الطوائف وارث السر وناصر الشرع النبوي ‏الإمام الكبير أبو سعيد سيدنا الحسن البصري ‏رضي الله عنه لبس الخرقة من الإمام علي بن أبي ‏طالب كرم الله وجهه ورضي الله عنه، قال سفيان الثوري ‏رضي الله عنه: فالحسن البصري أجلّ ‏أصحاب علي بن أبي طالب عليه السلام انتهى. ثم قال الوتري رحمه الله ‏تعالى في الحسن البصري: ‏شاعت علومه وكراماته في أقطار الدنيا كان ليلة قتل علي كرم الله وجهه يصلي خلفه، ‏وهو رأس ‏الفقهاء بعد العبادلة رضي الله عنهم. وقال أيضا: حدث عن علي بن أبي طالب رضي الله عنه أنه ‏قال: ‏قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: “إن أحسن الحسن الخلق الحسن” ضعيف جدا، ثم قال: ‏مكان الحسن ‏البصري يستثنى من كل غاية فيقال فلان أزهد الناس الا الحسن وأفقه الناس الا الحسن ‏وأفصح الناس الا الحسن، ‏شهد مقتل عثمان رضي الله عنه وهو ابن أربع عشرة سنة وشب في كنف ‏علي بن أبي طالب رضي الله عنه ‏انتهى.
برای بەرێزم بەڵگەی تر گەلێك زۆر هەن ،ئەوانەش كە بۆتم هێناوە وەك خۆی دەقە عەرەبییەكانن نەبادا بڵین لە وەرگێرانی دەستكاری و تحریفی كردوە (وەك وادەڵێن) لەم دەقانەی سەرەوە چەندان زانا و ئیمامی پایەبەرز باسی ئەو سەنەدەیان كردووە ،   ،  وەك گوتم ئێمەش دەست بەدەست تا ئیمامی علی وەرمان گرتوە ،سەنەدیش باشترین بەڵگەیە .
عبدالله فائق عاڵایی
وصلی اللە علی سیدنا ومولانا محمد وعلی اله وصحبە وسلم.

24‏/08‏/2011

مردوكه ده كريته كوره وه


بسم الله الرحمن الرحيم

ئه‌بو هوره‌یره‌(خوای لێ ڕازبێت )ده‌فه‌رمووێت: پێغه‌مبه‌ر (دروودو سه‌لامی خوای له‌سه‌ر بێت) فه‌رمووی:(ئه‌وكاته‌ی مردوو ده‌خرێته‌ گۆڕه‌وه‌ گوێی له‌ ده‌نگی پێلاَوی ئه‌وانه‌یه‌ كه‌بۆ ناشتتنی ئاماده‌بوون كه‌ ده‌گه‌ڕێنه‌وه‌ بۆ ماڵه‌وه‌ جا ئه‌گه‌ر مو سڵمان بێت ئه‌وا كاره‌ باشه‌كانی ده‌وری ده‌ده‌ن نوێژ له‌لای سه‌ریه‌وه‌ ڕۆژوو لای ڕاستی و زه‌كات لای چه‌پی و چاكه‌كانی تری وه‌ك خێر سیلی ڕه‌حم و باش جوولانه‌وه‌ له‌گه‌ڵ خه‌ڵكا لای قاچه‌كانی ئینجا فریشته‌ی پرسیار له‌لای سه‌ریه‌وه‌ بۆ ده‌چن نوێژ ناهێڵێت هه‌روه‌ها له‌ شوێنه‌كانی تره‌وه‌ كرده‌وه‌ باشه‌كان ناهێڵن پاشان پێی ده‌ڵێن دابنیشه‌ ئه‌ویش داده‌نیشێت له‌و كاته‌دا وای پێشان ده‌ده‌ن كه‌ خۆر خه‌ریكه‌ ئاوا ده‌بێت لێی ده‌پرسن ڕت چییه‌ به‌رامبه‌ر به‌و پیاوه‌ی كه‌ده‌ی ووت من ڕه‌وانه‌ كراوی خوام ئه‌ویش ده‌ڵێت جارێ وازم لێ بێنن با نوێژه‌كه‌م بكه‌م پاش ئه‌وه‌ وه‌لاَم ده‌داته‌وه‌ ده‌ڵێت ئێوه‌ مه‌به‌ستتان(محمد) ه‌ من شایه‌تی ده‌ده‌م كه‌ڕه‌وانه‌ كراوی خوایه‌ و چی ڕاستی و حه‌قه‌ لای خواوه‌ به‌ئێمه‌ ڕاگه‌یاندووه‌ پێی ده‌ڵێن ڕاست ده‌كه‌ی له‌ژیانتا له‌سه‌ر ئه‌و بڕوایه‌ بوویت و له‌سه‌ر ئه‌وه‌ش مردیت و له‌سه‌ر ئه‌وه‌ش زیندوو ده‌كرێیته‌وه‌ ئیتر ده‌رگایه‌كی به‌هه‌شتی بۆ ده‌كرێته‌وه‌ و پێی ده‌ڵێن ئه‌مه‌ جێگه‌كه‌ته‌ له‌ به‌هه‌شتدا ئه‌ویش زۆر دڵخۆش ده‌بێت ئینجا ده‌رگایه‌كی دۆزه‌خی بۆ ده‌كه‌نه‌وه‌ و پێی ده‌ڵێن ئه‌گه‌ر له‌فه‌رمانه‌كانی خوا ده‌ربچوویتایه‌ ئه‌مه‌ جێگه‌ت ده‌بوو ئه‌وه‌نده‌ی تر دڵخۆش ده‌بێت پاشان گۆڕه‌كه‌ی حه‌فتا گه‌ز بۆ فراوان ده‌كه‌ن وبۆ ڕووناك ده‌كرێته‌وه‌ (ڕووحی) به‌یه‌كێك له‌دره‌خته‌كانی به‌هه‌شته‌وه‌ هه‌ڵده‌واسرێت ئه‌وه‌یه‌ كه‌ قورئان ده‌فه‌رمووێت(یثبت الله‌ الذین أمنوا بالقول الثابت فی الحیاه‌ الدنیا وفی الاخره‌)(ابراهیم:27)

به‌لاَم ئه‌گه‌ر ئه‌و مردووه‌ كافربێت ئه‌وه‌ كه‌له‌لای سه‌ریه‌وه‌ بۆی ده‌چن هیچ شتێك نییه‌ پرێزگاری لێ بكات هه‌روه‌ها له‌لاكانی تریشه‌وه‌ ئینجا پێ ده‌وترێ دابنیشه‌ ئه‌ویش به‌ترس و خۆفێكی زۆره‌وه‌ داده‌نیشێت لێی ده‌پرسێن ڕات چییه‌ به‌رامبه‌ر پێغه‌مبه‌ر؟ ئه‌ویش ناوی نازانێت كه‌ پێی ده‌ڵێن مه‌به‌ستمان (محمد)ه‌ ده‌ڵێت هیچ ده‌رباره‌یه‌وه‌ نازانم گوێم لێ بووه‌ خه‌ڵكی باسیان كردووه‌ له‌ژیانتا به‌و شێوه‌یه‌ ژیایت وله‌سه‌ر ئه‌و باوه‌ڕه‌ش مردیت و هه‌رواش زیندوو ده‌بیته‌وه‌ ده‌رگای دۆزه‌خی بۆ ده‌كه‌نه‌وه‌ شوینه‌كه‌ی خۆی بۆ دیاری ده‌كه‌ن ئه‌ویش خه‌مێكی زۆر ده‌خوات پاشان ده‌رگای به‌هه‌شتی بۆ ده‌كه‌نه‌وه‌ و ده‌ڵێن ئه‌گه‌ر خواپه‌رست بوویتایه‌ ئیره‌ جێگه‌ت ده‌بوو. ئه‌وه‌نده‌ی تر خه‌فه‌تبارده‌بێت ئینجا گۆڕه‌كه‌ی دێته‌وه‌ یه‌ك هه‌موو په‌راسووه‌كانی ده‌هاڕێت ئه‌وه‌یه‌ كه‌ قورئان ده‌فه‌رمووێت: (فإن له‌ معیشه‌ ضنكا ونحشره‌ یوم القیامه‌ اعمی)(طه‌:124)

(حدیث صحیح اخرجه ابن حبان والطبرانی)


ده رباره ي ده جال


بسم الله الرحمن الرحيم

((النواس بن سمعان)) (خوای لێ ڕازبێت )ده‌فه‌رمووێت:سه‌ر له‌ به‌یانی یه‌كیان پێغه‌مبه‌ر (دروودو سه‌لامی خوای له‌سه‌ر بێت) و باسی ده‌ججالی كردجارێك به‌سووكی ناوی ده‌هێنا و جارێكیش باسی مه‌ترسییه‌ زۆره‌كانی ده‌كرد وای باس ده‌كرد وامان ده‌زانی كه‌ ئه‌وه‌تا له‌ نێوان دارخورماكاندایه‌ كه‌ هه‌ستی به‌وه‌ كرد كه‌ ترسمان لێ نیشتووه‌ فه‌رمووی:

((من ده‌ترسم شتی ترناره‌حه‌تتان بكات زیاتر له‌ ده‌ججال ئه‌گه‌ر له‌سه‌رده‌می ژیانمان په‌یدا بووه‌ ئه‌وامن خۆم ده‌زانم چۆن له‌گه‌ڵیا بدوێم خۆ ئه‌گه‌ر دوای من بێت ئه‌وا هه‌ر كه‌س ده‌بێت خۆی پارێزگاری له‌خۆی بكات و خواش یارمه‌تی ده‌دات .

ده‌جال لاوێكی، موولوول وگرژه‌ چاوێكی ده‌رپه‌ڕیوه‌ به‌زۆری له‌(عبدالعزی بن قگن)ده‌چێت یه‌كێك كه‌وته‌ ئه‌و زه‌مانه‌ با ئایه‌ته‌كانی سه‌ره‌تایی (الكهف) بخوێنێت ئه‌و له‌ شوێنێكی نێوان شام وعیراقدا سه‌ر هه‌ڵئه‌دات به‌چه‌پ وڕاستدا خراپه‌و وێرانكاری ده‌كات . ده‌بێت ئارام گربن.

پرسیمان ئه‌ی پێغه‌مبه‌ری خوا ماوه‌ی مانه‌وه‌ی لوسه‌ر زه‌وی چه‌نده‌؟

فه‌رمووی چل ڕۆژه‌ ڕۆژێكیان به‌قه‌ده‌ر ساڵێكه‌ وڕۆژێكی تر ئه‌وه‌نده‌ی مانگێكه‌ ڕۆژێكیش به‌قه‌ده‌ر به‌قه‌ده‌ر هه‌فته‌یه‌كه‌ ڕۆژه‌كانی تر وه‌ك ڕۆژی ئێستایه‌ .پرسیمان له‌و ڕۆژه‌ی كه‌ به‌قه‌ده‌ر ساڵێكه‌ هه‌ر پێنج نوێژ بكه‌ین؟ فه‌رمووی نه‌خێر ده‌بێت هه‌ر بیست و چوار سه‌عات به‌ڕۆژێك دابنێن لێمان پرسی خیرانی گه‌ڕانی به‌زه‌ویدا چۆنه‌ فه‌رمووی وه‌ك بارانێكه‌ كه‌هه‌ور ڕاوی بنێ كه‌ده‌چیته‌ ناو كۆمه‌ڵێكه‌وه‌ بڕوای پێ ده‌كه‌ن، فه‌رمان به‌ئاسمان ده‌كات یه‌كسه‌ر باران دا ده‌كات و زه‌وی سه‌وز ده‌بێت مه‌ڕو مالاَتیان به‌تێرو پڕی شیری زۆره‌وه‌ دێنه‌وه‌ به‌لاَم ئه‌گه‌ر كۆمه‌ڵێك بڕوایان پێ نه‌كرد ئه‌وا تووشی گرانی و قات وقڕی ده‌بن كه‌به‌لای ویرانه‌یه‌كدا تێده‌په‌ڕێ داوا ده‌كات چی خه‌زنه‌ و پاره‌ی تیایه‌ بیخاته‌ سه‌ر زه‌وی ئیتر هه‌مووخه‌زنه‌كه‌ شوێنی ده‌كه‌وێت چۆن هه‌نگ دوای شاهه‌نگ ده‌كه‌ون .دووایی لاوێكی ساغ و سه‌لیم بانگ ده‌كات و به‌شمشێر ده‌یكات به‌دوو له‌ته‌وه‌ پاشان بانگی ده‌كات زیندووی ده‌بێته‌وه‌ به‌پێكه‌نینه‌وه‌ به‌ره‌و ڕووی دێت.

له‌م كاته‌دا (عیسای كوڕی مریه‌م) په‌یدا ده‌بێت لای مناره‌ سپی یه‌كه‌ی ڕۆژهه‌لاَتی دیمه‌شق. جلێكی جوانی له‌به‌ردایه‌ ئه‌وه‌نده‌ پاك وخاوێنه‌ وه‌ك تازه‌ له‌حه‌مام هاتبێته‌ ده‌ره‌وه‌ هه‌ر كافرێك هه‌ناسه‌یی (عیسایی) بگاتێ یه‌كسه‌ر ده‌مرێت دوایی شوێن ده‌جال ده‌كه‌وێت تاله‌ نزیك (لده‌وه‌)پێی ده‌گات و ده‌ی كوژێ پاشان ئه‌وانه‌ی دژی ده‌جال جه‌نگابوون دێنه‌ خزمه‌تی ئه‌ویش ده‌ست به‌سه‌ریاندا دێنێت باسی به‌هه‌شتیان بۆ ده‌كات ئینجا خوا هه‌واڵ به‌(عیسا) ده‌دات كه‌وا خه‌ڵكانێك په‌یدا ده‌بن كه‌س ناتوانێت دژیان بوه‌ستێت له‌به‌رئه‌وه‌ موسوڵمانه‌كان به‌ره‌له‌ كێوی (گور) دا قایم یان بكه‌ ئیتر (یاجوج ماجوج) په‌یدا ده‌بن له‌هه‌موولایه‌كه‌وه‌ هه‌ڵده‌قووڵێن پێشه‌نگه‌كه‌یان ده‌گاته‌ ده‌ریاچه‌ی(گبریه‌)هه‌موو ئاوه‌كه‌ی ده‌خۆنه‌وه‌ كاتێك ئه‌وانی تر ده‌گه‌ن سه‌یر ئه‌كه‌ن ئاوی تیا نه‌ماوه‌ و له‌به‌ر خۆیانه‌وه‌ ده‌ڵێن ڕه‌نگه‌ ڕۆژێ له‌ڕۆژان ئاوی تیا بووبێت!

عیساو هاوڕێكانی توشی گرانیه‌كی وا ده‌بن ته‌نانه‌ت سه‌ری گایه‌كیان له‌سه‌د دیناری ئێوه‌ له‌لاباشتره‌ هه‌موو ده‌پاڕێنه‌وه‌ خوا ئه‌و كافرانه‌ له‌ناو به‌رێت خواش نزاكه‌یان گیرا ده‌كات و جۆره‌ كرمێكیان لێ په‌یدا ده‌بێت هه‌موویان له‌ناو ده‌چن ئینجا عیساو هاوڕێكانی له‌ كێوه‌كه‌ دینه‌ خواره‌وه‌ سه‌یر ده‌كه‌ن زه‌وی پڕبووه‌ له‌كه‌لاكی كافره‌كان ده‌پاڕێنه‌وه‌ له‌خوا له‌وانه‌ ڕزگاریان بكات ئیتر جۆره‌ باڵنده‌یه‌ك په‌یدا ده‌بن كه‌لاكه‌كان دوور ده‌خه‌نه‌وه‌ و بارانێك ده‌بارێت زه‌وی یه‌كه‌ ده‌شواته‌وه‌ ئینجا فه‌رمان به‌ زه‌وی ده‌كات به‌روبووم ده‌ربكات و به‌ره‌كه‌تی تێ بكه‌وێت به‌جۆرێك ده‌بێت كه‌ خه‌ڵكێكی زۆر به‌هه‌نارێك تێرببن و شیری ووشترێك یان مانگایه‌ك یان مه‌ڕێك به‌شی خه‌ڵكێكی زۆر بكات له‌وكاته‌دا بایه‌ك هه‌ڵده‌كات گیانی موسوڵمانان ده‌كێشێت هه‌ر پیاو خراپه‌كان ده‌مێننه‌وه‌ وه‌ك ئاژه‌ڵ له‌یه‌ك به‌ر ئه‌بن ئیتر قیامه‌ت دێت.))

(حدیث صحیح واخرجه‌ مسلم والترمذی وابن ماجه‌ وأحمد وغیرهم)


هاوريه تي له به ر خاتري خوا


بسم الله الرحمن الرحيم

ئه‌بو هوره‌یره‌(خوای لێ ڕازبێت )ده‌فه‌رمووێت: پێغه‌مبه‌ر (دروودو سه‌لامی خوای له‌سه‌ر بێت)فه‌رمووی:

((پیاوێك بۆ سه‌ردانی هاوڕێكه‌یی به‌ره‌و ئه‌و گونده‌ كه‌وته‌ ڕێ كه‌هاوڕێكه‌ی لێ بوو به‌فه‌رمانی خوا فریشته‌یه‌ك چووه‌ سه‌ر ڕێگاكه‌ی و لێ پرسی:

بۆ كوێ ده‌چیت؟ ئه‌ویش ووتی ده‌چمه‌ سه‌ردانی هاوڕێكه‌م له‌و گونده‌ جارێكی تر لێی پرسی یه‌وه‌ ئایا هیچ چاكه‌یه‌كی له‌گه‌ڵتا كردووه‌ وا به‌په‌رۆشی بۆی؟ ووتی نه‌خێر ته‌نها له‌به‌ر خاتری خوا خۆشم ویستووه‌. ئینجا فریشته‌كه‌ ووتی من له‌لایه‌ن خواوه‌ نێرراوم تا پێت ڕابگه‌یه‌نم كه‌ خواش تۆی خۆش ده‌وێت))

(حدیث صحیح واخرجه‌ مسلم و احمد)


سوزوخوشه ويستي دايك بو مندال


بسم الله الرحمن الرحيم

ئه‌بو هوره‌یره‌ (خوای لێ ڕازبێت) ده‌فه‌رمووێت پێغه‌مبه‌ری خوا (دروودو سه‌لامی خوای له‌سه‌ر بێت) فه‌رموویه‌تی دوو ئافره‌ت له‌ چۆڵه‌وانییه‌كدا به‌یه‌كه‌وه‌ ده‌ڕۆیشتن ، هه‌ریه‌كه‌یان كوڕێكی خۆی له‌گه‌ڵدا بوو گورگێكیان لێ په‌یدا بوو منداڵێكیانی فڕاند ژنه‌كان له‌ناو خۆیاندا كه‌وتنه‌ شه‌ڕه‌وه‌ , ئه‌ویان ده‌یووت منداڵه‌ براوه‌كه‌ هی من نییه‌ هی تۆیه‌ , ئه‌وی تریشیان هه‌مان قسه‌ی ده‌كرد , بۆ یه‌كلایی كردنه‌وه‌ی كێشه‌كه‌یان چوونه‌ خزمه‌ت داود پێغه‌مبه‌ر(سه‌لامی خوای له‌سه‌ر بێت) ئه‌ویش حوكمی ده‌ركرد كه‌ مناڵه‌ زیندووه‌كه‌ هی ئافره‌ته‌ گه‌وره‌كه‌یانه‌ . كه‌هاتنه‌ ده‌ره‌وه‌ سڵێمان پێغه‌مبه‌ریان (سه‌لامی خوای له‌سه‌ر بێت) بینی و مه‌سه‌له‌كه‌یان تێ گه‌یاند ئه‌ویش فرمانی دا چه‌قۆیه‌كی بۆ بهێنن , چه‌قۆكه‌یان بۆ هێنا و فه‌رمووی ئیستا ئه‌م منداڵه‌ ده‌كه‌م به‌ دوو كه‌رته‌وه‌ هه‌ریه‌كه‌تان نیوه‌ی ده‌ده‌مێ . كه‌ ئافره‌ته‌ بچوكه‌كه‌ ئه‌وه‌ی بیست قیژاندی و ووتی ڕه‌حمه‌تی خوات لێبێت كاری وامه‌كه‌، مناڵه‌كه‌ هی ئه‌و ژنه‌یه‌ بیده‌ به‌ ئه‌و , ئیتر سڵێمان پێغه‌مبه‌ر (سه‌لامی خوای له‌سه‌ر بێت ) حوكمی كرد كه‌ مناڵه‌كه‌ بده‌ن به‌ژنه‌ بچوكه‌كه‌ .

(حدیث صحیح متفق علیه

ئه ومندالانه ي كه له نا و لانك قسه يان كردوه


بسم الله الرحمن الرحيم

له‌ئه‌بو هوره‌یره‌وه‌ (خوای لێ ڕازی له‌سه‌ر بێت) ده‌فه‌رمووێت پێغه‌مبه‌ری خوا (دروو وسه‌لامی خوای له‌سه‌ر بێت) بۆی گێڕاینه‌وه‌ و فه‌رمووی ته‌نها سێ كه‌س له‌بێشكه‌دا قسه‌یان كردووه‌.عیسای كوڕی مه‌ریه‌م (سه‌لامی خوایان له‌سه‌ر بێت) كه‌ چیرۆكه‌كه‌ی مه‌شهووره‌, یه‌كێكی تریان به‌ناوی هاوڕێكه‌ی (جوریج) ه‌, كه‌ ئه‌مه‌ چیرۆكه‌كه‌یه‌تی (جوڕه‌یج) پیاوێكی خوا په‌رست بوو ، شوێنێكی بۆ خۆی ته‌رخان كردبوو ، خوا په‌رستی تیا ده‌كرد .جارێكیان دایكی هاته‌ لای كه‌كاتێ نوێژی كوڕه‌كه‌ بوو بانگی كرد (جوڕه‌یج) (جوڕه‌یج)....ئه‌ویش وه‌لاَمی نه‌دایه‌وه‌ و له‌دڵی خۆیدا ووتی خوایه‌ له‌لایه‌كه‌وه‌ دایكم بانگم ده‌كات و له‌لایه‌كی تریشه‌وه‌ به‌نوێژه‌وه‌ خه‌ریكم ئیتر نوێژه‌كه‌ی نه‌بڕی و گوێی نه‌دایه‌ دایكی . تاسێ ڕۆژ ئه‌مه‌ دووباره‌ بۆوه‌ له‌سێ یه‌م ڕۆژدا دایكی له‌خوا پاڕایه‌وه‌ ووتی خوایه‌ كارێكی وا بكه‌ پێش مردنی تووشی ئافره‌تێكی ڕه‌وشت نزمی بكه‌یت .

ناوبانگی (جوڕه‌یج) له‌ناو به‌نی ئیسرایلی یه‌كاندا بلاَوبوبۆوه‌ , هه‌مووان باسی خوا په‌رستی و پیاو چاكی ئه‌ویان له‌سه‌ر زار بوو ئافره‌تێكی ڕه‌وشت نزمی زۆر جوان به‌ خه‌ڵكه‌كه‌ی ووت من ئاره‌زوو بكه‌م تووشی كاری خراپه‌ی ده‌كه‌م . ئه‌وه‌ بوو چووه‌ لای و زۆر خه‌ریك بوو، به‌لاَم ئه‌و هیچ ڕووی تێنه‌كرد تا له‌ ئه‌نجامدا چووه‌ لای شوانێك كه‌ له‌و ناوه‌دا مه‌ڕی ده‌له‌وه‌ڕاند خۆی ته‌سلیم كرد و سكی پڕ بوو ,كه‌ منداڵه‌كه‌ بوو له‌ناو خه‌ڵكه‌كه‌دا وای بلاَوكرده‌وه‌ كه‌ ئه‌و مناڵه‌ هی جوڕه‌یجه‌ ، خه‌ڵكه‌كه‌ش بڕوایان پێ كردوو، به‌ره‌و لای چوون و خانووه‌كه‌یان به‌سه‌ردا ڕووخاندو كه‌وتنه‌ لێدانی ، ئه‌ویش به‌سه‌ر سوڕمانه‌وه‌ لێی پرسین بۆچی وا ده‌كه‌ن ؟ ووتیان تۆ كاری خراپه‌ت كردووه‌ و ئه‌م مناڵه‌ هی تۆیه‌ . ووتی كوا مناڵه‌كه‌م بۆ بهێنن ، بۆیان هێنا ئینجا ووتی مۆڵه‌تم بده‌ن با نوێژه‌كه‌م بكه‌م، پاش نوێژه‌كه‌ی ڕووی كرده‌ مناڵه‌كه‌و ده‌ستی خسته‌ سه‌ر سكی و پێی ووت ڕۆڵه‌ كێ باوكته‌ ؟ ئه‌ویش هاته‌ قسه‌و ووتی فلاَنه‌ شوان.....ئیتر خه‌ڵكه‌كه‌ كه‌وتن به‌سه‌ر ده‌ست و پێی داو پێیان ووت ئه‌م جاره‌ خانووه‌كه‌ت له‌ ئاڵتوون بۆ دروست ده‌كه‌ینه‌وه‌ , ئه‌ویش له‌ وه‌لاَمدا ووتی نه‌خێر ڕازی نیم ده‌بێت وه‌ك خۆی له‌ قوڕو گڵ بۆم دروست بكه‌نه‌وه‌ ئیتر ئه‌وانیش وه‌ك خۆی دروستیان كرده‌وه‌ .سێ یه‌م منداڵ ئه‌و منداڵه‌یه‌

كه‌ له‌كاتی شیر مژیندا پیاوێكی پۆشته‌ و په‌رداخ به‌سواری ئه‌سپێكی ڕه‌سه‌نه‌وه‌ به‌لایاندا تێپه‌ڕی دایكی له‌ خوا پاڕایه‌وه‌ كه‌كوڕه‌كه‌ی وه‌ك ئه‌م پیاوه‌ ده‌ربچێت . مناڵه‌كه‌ ده‌می له‌ شیر مژینه‌كه‌ كرده‌وه‌ و ووتی خوایه‌ وه‌ك ئه‌مه‌م لێ مه‌كه‌. ئیتر ده‌ستی كرد به‌شیر خواردن پێغه‌مبه‌ر (دروودو سه‌لامی خوای له‌سه‌ر بێت) وای ده‌گێڕێته‌وه‌ وه‌ك ئه‌وكاته‌ ڕووی دابێت ، په‌نچه‌ی پیرۆزی ده‌مژی وه‌ك مناڵه‌كه‌ . پاشان فه‌رمووی دایكه‌و مناڵه‌كه‌ به‌لای ئافره‌تێك دا تێپه‌ڕین كه‌خه‌ڵكێكی زۆری لێ كۆببوونه‌وه‌ لێیان ئه‌داو ئه‌یان ووت كاری خراپه‌ت كردووه‌ , دزیت كردووه‌ , ئه‌ویش ده‌ی ووت خوا ئاگاداره‌ من هیچ كارێكم له‌وانه‌ نه‌كردووه‌ ئاگام لێ نییه‌. دایكه‌كه‌ له‌ خوا پاڕایه‌وه‌ ووتی خوایه‌ مناڵه‌كه‌م توشی كاره‌ساتی وه‌ها نه‌كه‌یت جارێكی تر مناڵه‌كه‌ هاته‌ قسه‌و ووتی خوایه‌ پێم خۆشه‌ منیش وه‌ك ئه‌م ئافره‌ته‌م لێ بێت.

ژنه‌ به‌سه‌ر سوڕمانێكه‌وه‌ ڕووی كرده‌ منداڵه‌كه‌ و پێی ووت زۆر سه‌یره‌ كاتێك كه‌ پاڕامه‌وه‌ وه‌ك پیاوێكی پۆشته‌و په‌رداخ ده‌ربچیت كه‌چی تۆ پاڕایته‌وه‌ كه‌وات لێ نه‌كات كاتێكیش پاڕامه‌وه‌ وه‌ك ئه‌و ژنه‌ خراپه‌ت لێ نه‌یه‌ت تۆ پاڕایته‌وه‌ وه‌ك ئه‌وت لێ بكات ؟!

مناڵه‌كه‌ هاته‌وه‌ قسه‌ و ووتی ئه‌و پیاوه‌ پیاوێكی زاڵم و له‌ خوا نه‌ترس بوو حه‌زم كرد وه‌ك ئه‌وم لێ نه‌كات ، ئه‌و ژنه‌ش ئافره‌تێكی داوێن پاك و ده‌ست پاك بوو ئه‌وان بوختانیان پێ ده‌كرد منیش حه‌زم كرد وه‌ك ئه‌وم لێ بێت.

(حدیث صحیح متفق علیه)


توبه له كوناح باكت ده كاته وه


بسم الله الرحمن الرحيم

ئه‌بو سه‌عیدی خودری(خوای لێ ڕازی بێت)ده‌فه‌رمووێت پێغه‌مبه‌ری خوا (دروودوسه‌لامی خوای له‌سه‌ر بێت)گێڕایه‌وه‌و فه‌رمووی له‌سه‌رده‌مانی پێش ئێوه‌دا پیاوێك نه‌وه‌دو نۆ كه‌سی كوشتبوو,گه‌ڕا به‌دوای زاناترین كه‌س له‌و سه‌رده‌مه‌دا كه‌ پرسیاری لێ بكات یه‌كێكیان بۆ ده‌ست نیشان كرد ئه‌ویش چووه‌ لای و لێی پرسی؟ قوربان من نه‌وه‌دو نۆ كه‌سم كوشتووه‌ ئایا ده‌توانم تۆبه‌ بكه‌م ؟ ئه‌ویش له‌وه‌لاَم دا پێی ووت نه‌خێر تۆ هیچ مه‌جالێكت نییه‌ تازه‌ تۆبه‌ت لێ قبوڵ ناكرێت , ڕقی هه‌ستاو ئه‌ویشی كوشت وكوژراوه‌كان بوون به‌سه‌د كه‌س .

دووباره‌ كه‌وته‌وه‌ گه‌ڕان به‌دوای یه‌كێكی تردا كه‌پرسیاری لێ بكات ئه‌مجاره‌یان زانایه‌كیان بۆ هه‌ڵداو چووه‌ لای و پرسی من سه‌د كه‌سم كوشتووه‌ ئایا مه‌جالی ته‌وبه‌م هه‌یه‌ ؟ ئه‌ویش پێی ووت

به‌ڵێ كێ ده‌توانێت بڵێ ڕێگای ته‌وبه‌ داخراوه‌ ؟ پاشان ئامۆژگاری کرد که ئه م زه ویه ی تاوانی زۆر لێکردووه به جێ بهێڵێت و بچێته ووڵاتێکی تر یان شارێکی تر که هێشتا گوناهی تیادا نه کردووه و ته وبه بکات و نه گه ڕێته وه سه ر تاوانه کانی.. پاشان ئه ویش ڕۆشت به ره و ووڵاتێکی که ، له ڕێگادا مه لائیکه ت هات بۆ گیان کێشانی پاشان مه لائیکه ی به به زه یی و مالائیکه ی سزا هه ر یه که یان ده یان ویست بۆ خۆیانی به رن واتا بۆ به هه شت و جه هه ننه م، پاشان خوای گه وره ئه مری پێکردن که نێوان هه‌ر دوو وولاَته‌كه‌ بپێون بزانن له‌كامیانه‌وه‌ نزیكتره‌كه،‌ سه‌یریان كرد له‌و وولاَته‌وه‌ نزیكتره‌ كه‌خه‌ڵكه‌كه‌ی چاكه‌ كارن وڕووی له‌وێ كردبوو ئیتر فریشته‌ به ڕه‌حمه‌ت گیانی كێشاوخوای گه وره لێی خۆش بوو.

(حدیث صحیح متفق علیه)


كاري باش بورؤزي ته نكانه


بسم الله الرحمن الرحيم

عه‌بدولاَی كورِی ئیمامی عومه‌ر ( خوای لێ ڕازی بێت) ده‌فه‌رمووێت له‌پێغه‌مبه‌ری خوام (دروودو سه‌لامی خوای له‌سه‌ربێت) بیستووه‌ ده‌یفه‌رموو له‌سه‌رده‌می پێش ئێوه‌،جارێكیان سێ كه‌س ده‌بنه‌ هاوڕێ له‌ڕێگا شه‌ویان لێ دادێت , بۆ حه‌وانه‌وه‌ ڕوو ده‌كه‌نه‌ ئه‌شكه‌وتێك پاش ئه‌وه‌ی كه‌ده‌چنه‌ ناوی قه‌ده‌ری خوای گه‌وره‌ ، له‌ لوتكه‌ی چیاكه‌وه‌ به‌ردێكی گه‌وره‌ گل ده‌بێته‌وه‌ و به‌ته‌واوه‌تی به‌رده‌م ئه‌شكه‌وته‌كه‌ ده‌گرێت,زۆر هه‌وڵ ده‌ده‌ن به‌هیچ جۆرێك به‌رده‌كه‌یان بۆ ناجوڵێت.ناچار ده‌كه‌ونه‌ پاڕانه‌وه‌ و له‌ناو خۆیان دا ده‌كه‌ونه‌ گه‌ڕان به‌دوای ڕێگه‌ چاره‌یه‌كدا كه‌خۆیانی پێ ڕزگار بكه‌ن ، دوایی له‌سه‌ر ئه‌وه‌ ڕێك ده‌كه‌ون كه‌ هه‌ریه‌كه‌یان باسی كردارێكی باشه‌ی خۆی بكات به‌ڵكو خوای گه‌وره‌ به‌زه‌یی پیایاندا بێته‌وه‌ .

یه‌كه‌م ووتی: خوایه‌ خۆ تۆ خۆت ده‌زانیت كه‌من باوك ودایكێكی زۆر پیرو په‌ككه‌وته‌م هه‌بوو، هه‌موو ئێواره‌یه‌ك تا ئه‌وانم تێر نه‌كردایه‌ نه‌م ده‌هێشت كه‌س ده‌م له‌هیچه‌وه‌ بدات , ڕۆژیكیان بۆ دارخڕكردنه‌وه‌ زۆر دوور كه‌وتبوومه‌وه‌ ئێواره‌یه‌كی زۆر دره‌نگ گه‌ڕامه‌وه‌ ,كاتێك خواردنم بۆ بردن بینیم خه‌ویان لێ كه‌وتووه‌ دڵم نه‌ده‌هات له‌خه‌و خه‌به‌ریان بكه‌مه‌وه‌ و نه‌شمهێشت كه‌س پێش ئه‌وان نان بخوات.ئه‌وشه‌وه‌ به‌دیار ئه‌وانه‌وه‌ به‌پێوه‌ ڕۆژم كرده‌وه‌ قاپه‌كه‌شم هه‌ر به‌ده‌سته‌وه‌ بوو ماڵ ومنداڵیش له‌برساندا هه‌ر زاكه‌ زاكیان بوو.له‌گه‌ڵ سپێده‌ی به‌یان ، خه‌به‌ریان بۆوه‌ ئیتر خواردنه‌كه‌م دانێ.خوایه‌ ئه‌گه‌ر من ئه‌وه‌م له‌به‌ر خاتری تۆكردووه‌ ، له‌م به‌رده‌،ڕزگارمان بكه‌.ئیتر به‌رده‌كه‌ تۆزیك جوولاَو درزی تێكه‌وت.به‌لاَم ئه‌وه‌نده‌ نه‌بووكه‌مرۆڤ بتوانێ لێوه‌ی بێته‌ ده‌ره‌وه‌.

دووه‌میان ووتی:

خوایه‌ من كچه‌ مامێكم هه‌بوو زۆر زۆرم خۆش ده‌ویست وه‌ك به‌هێزترین خۆشه‌ویستی نێوان ژن وپیاو هه‌میشه‌ كه‌ ده‌چووم بو لای لێم دوورده‌كه‌وته‌وه‌ و بۆم نه‌رم نه‌ده‌بوو.تاساڵێكیان به‌هۆی نه‌هاتی و هه‌ژاریه‌وه‌ په‌نای بۆ هێنام ، داوای یارمه‌تی لێكردم.منیش بیست دینارم دایه‌ ، به‌و مه‌رجه‌ی چیم بوێت له‌گه‌ڵیدا بیكه‌م.ئه‌ویش به‌ناچاری ڕازی بوو كاتێك كه‌لێی نزیك بوومه‌وه‌ ، ووتی له‌خوا بترسه‌ و به‌ناحه‌ق ئابڕووم مه‌تكێنه‌ ئیتر منیش له‌گه‌ڵ ئه‌و هه‌مووحه‌زو خۆشه‌ویستیه‌دا وازم لێ هێناو، پاره‌كه‌شم لێ نه‌ستانده‌وه‌.خوایه‌ له‌پاداشتی ئه‌وه‌دا به‌زه‌ییت پێماندا بێته‌وه‌و له‌م ته‌نگه‌ژه‌یه‌ ڕزگارمان بكه‌. به‌رده‌كه‌ كه‌مێكی تر جوولاَ , به‌لاَم دیسان ئه‌وه‌نده‌ نه‌بووكه‌بتوانن لێی بچنه‌ ده‌ره‌وه‌ .

سێ یه‌م ووتی:

خوایه‌ خۆت ده‌زانیت چه‌ند كرێكارێكم به‌كرێ گرت ئیشێكم بۆ بكه‌ن پاش ته‌واو بوونی ئیشه‌كه‌ بێجگه‌ له‌یه‌كێكیان كرێی هه‌موویانم دا , ئه‌وه‌یان كرێكه‌ی وه‌رنه‌گرت و ڕۆیشت .منیش ئه‌و پاره‌ی كرێیه‌م بۆ خسته‌ ئیشه‌وه‌ .گه‌شه‌ی كرد پاش ماوه‌یه‌كی زۆر هاته‌وه‌ و داوای كرێیه‌كه‌ی لێ كردم منیش پێم ووت ئه‌و هه‌موو حوشترو مه‌ڕو مالاَته‌ی ده‌یبینیت هه‌مووی هی خۆته‌ فه‌رموو هه‌ڵیان گره‌ بۆ خۆت ئه‌ویش ووتی وادیاره‌ تۆ گاڵته‌م پێ ده‌كه‌یت ؟ ووتم نه‌خێر هه‌ر به‌ ڕاستی ئه‌وانه‌ هه‌موو هی تۆن و له‌پاره‌كه‌ی خۆت كه‌وتوونه‌ته‌وه‌. ئیتر پێش خۆی دان و ڕۆیشت.خوایه‌ له‌پاداشتی ئه‌وه‌دا تۆش به‌زه‌ییت پێماندا بێته‌وه‌ و ڕزگارمان بكه‌ ئیتر به‌رده‌كه‌ به‌ته‌واوی لاچوو، پیاوه‌كانیش به‌سه‌لامه‌تی ڕزگاریان بوو.

( حديث صحيح متفق عليه)


دوعاء


بسم الله الرحمن الرحيم
اللهم فرج كربنا وريح بالنا

اللهم لا إله إلا أنت الحليم الكريم
اللهم لا إله إلا أنت العظيم الحكيم
رب السموات ورب الأرض
رب العرش العظيم
اللهم إنا عبيدك بنو عبيدك بنو إيمائك
نواصينا بيدك
ماض فينا حكمك
عدل فينا قضاؤك
نسألك بكل إسم هو لك
سميت به نفسك
أو أنزلته في كتابك أو علمته أحد من خلقك
أو استأثرت به في علم الغيب عندك
أن تجعل القرآن العظيم ربيع قلوبنا
ونور أبصارنا وشفاء صدورنا
وذهاب همنا وغمنا وقائدنا ودليلنا إليك
اللهم ذكرنا منه ماأنسينا وعلمنا منه ماجهلنا
وارزقنا تلاوته آناء الليل وأطراف النهار
على الوجه الذي يرضيك عنا
اللهم إجعل القرآن العظيم لنا في الدنيا قرينا
وفي القبر مؤنسا وعلي الصراط نورا
وفي القيامة شفيعا وإلي الجنة رفيقا
ومن النار سترا وحجابا

اللهم نشكو إليك ضعف قوتنا
وقلة حيلتنا وهواننا عل الناس
أنت رب المستضعفين وأنت ربنا
إلي من تكلنا إلي بعيد يتجهمنا
أم إلي عدو ملكته أمرنا
اللهم
إن لم يكن بك علينا غضب فلا نبالي
غير أن عافيتك هي أوسع لنا
نعوذ بنور وجهك الذي أضاءت له الظلمات
وصلح عليه أمر الدنيا والآخرة
من أن ينزل بنا غضبك أو يحل علينا سخطك
لك العتبى حتى ترضى
ولا حول ولا قوة إلا بك

اللهم يا سامع الشكوي ويا مجيب كل نجوى
نامت العيون وسكنت النفوس
وخلا كل حبيب بحبيبه
اللهم آنس وحشتنا بذكرك
ولا تحرمنا لذة النظر إلي وجهك
اللهم لا تحرمنا لذة النظر إلي وجهك
اللهم لا تحرمنا لذة النظر إلي وجهك
اللهم لا تحرمنا لذة النظر إلي وجهك
اللهم لا تحرمنا مرافقة رسولك الكريم
اللهم لا تحرمنا مرافقة رسولك الكريم
اللهم لا تحرمنا مرافقة رسولك الكريم
اللهم أرزقنا صحبة الأخيار
وأوردنا طريق الأبرار
وأجعل الجنة لنا خير دار
اللهم زينا بالإيمان وأجعلنا هداة مهديين
اللهم إنك تعلم سرنا وعلانيتنا فأقبل معذرتنا
وتعلم شكوتنا فارزقنا حاجاتنا
وتعلم ضعفنا فارزقنا إيمانا يباشر قلوبنا
وتعلم ذلاتنا فاغفر لنا ذنوبنا
نستغفر الله العظيم الذي لا إله إلا هو الحي القيوم
ونتوب إليه توبة عبد عاصي
إنقطعت به السبل وعلم أن لا ملجأ من الله إلا إليه
قصدنا بابك يا كريم وقاصد الكريم لا يرد
قصدنا بابك يا كريم وقاصد الكريم لا يرد
قصدنا بابك يا كريم وقاصد الكريم لا يرد

رب عبدك قد ضاقت به الاسباب

وأغلقت دونه الأبواب

وبعد عن جادة الصواب

وزاد به الهم والغم والاكتئاب

وانقضى عمره ولم يفتح له الى فسيح مناهل الصفو والقربات باب

وانت المرجوّ سبحانك لكشف هذا المصاب

يا من اذا دعي اجاب

يا سريع الحساب

يا رب الأرباب

يا عظيم الجناب

يا كريم يا وهّاب

رب لا تحجب دعوتي

ولا ترد مسألتي

ولا تدعني بحسرتي

ولا تكلني الى حولي وقوّتي

وارحم عجزي

فقد ضاق صدري

وتاه فكري

وتحيّرت في امري

وانت العالم سبحانك بسري وجهري

المالك لنفعي وضري

القادر على تفريج كربي

وتيسير عسري

اللهم احينا في الدنيا مؤمنين طائعين

وتوفنا مسلمين تائبين

اللهم ارحم تضرعنا بين يديك

وقوّمنا اذا اعوججنا

وادعنّا اذا استقمنا

وكن لنا ولا تكن علينا

اللهم نسألك يا غفور يا رحمن يا رحيم

أن تفتح لأدعيتنا ابواب الاجابه

يا من اذا سأله المضطر اجاب

يا من يقول للشيء كن فيكون

اللهم لا تردنا خائبين

وآتنا افضل ما يؤتى عبادك الصالحين

اللهم ولا تصرفنا عن بحر جودك خاسرين

ولا ضالين ولا مضلين

واغفر لنا الى يوم الدين

برحمتك يا ارحم الرحمين

اللهم يا ودود ياودود يا ذا العرش المجيد
يا مبدئ يا معيد يا فعال لما تريد
نسألك بنور وجهك الذي ملأ أركان عرشك
وبقدرتك علي جميع خلقك
وبرحمتك التي وسعت كل شيئ
أن ترزقنا حبك وحب من يحبك
وحب كل عمل يقربنا لحبك

اللهم ربنا
إستعذنا بعزتك فلن نهن
وإهتدينا بهديك فلن نضل
وإستعصمنا بقوتك فلن نذل
واستنصرناك فلن نهزم
وتوكلنا عليك فلن نخيب
ولذنا بك فلن نضيع
اللهم نبهنا من الغفلة
وقربنا إلى مرضاتك
وابعدنا عن سخطك ونقمائك
اللهم وفقنا إلى إقامة شريعتك
وأذقنا حلاوة ذكرك
وأحفظنا بسترك وحلمك
يا أكرم الناظرين
وأجعلنا من التوابين الأوابين
يا منتهى رغبة الراغبين

اللهم أرزقنا الرحمة بالأيتام
وإطعام الطعام وإفشاء السلام
وصحبة الكرام
والصلاة باليل والناس نيام
اللهم إجعل لنا نصيبا في رحمتك الواسعة
وأهدنا بآياتك وبراهينك الساطعة
وخذ بيدنا برحمتك الجامعة
اللهم إجعلنا من المتوكلين عليك
الفائزين لديك
المقربين إليك
بإحسانك يا غاية الطالبين
اللهم حبب إلينا الأحسان
وكره إلينا الفسوق والعصيان
وحرم علينا السخط والنيران
بعصمتك يا عصمة الخائفين
اللهم طهرنا من الدنس والأقذار
وارزقنا الصبر على البلايا وكائنات الأقدار
واجعلنا من عبادك الأخيار
يا مجير المساكين

اللهم بعلمك الغيب وبقدرتك علي الخلق
أحينا ما علمت الحياة زيادة لنا في كل خير
وتوفنا ما علمت الموت راحة لنا من كل شر
اللهم إنا نسألك كلمة الحق في الرضا والغضب
والقصد في الغني والفقر
ونسألك نعيما لاينفذ وقرة عين لاتنقطع
اللهم إنا نسألك الرضا بالقضاء
وبرد العيش بعد الممات

اللهم إنا نسألك فواتح الخير وجوامعه
وأوله وآخره
و نسألك خير العمل وخير الثواب
اللهم إنا نسألك أن ترفع ذكرنا
وتصلح أمرنا و تطهر قلوبنا
وتحصن فروجنا وتغفر لنا ذنوبنا وذلاتنا
اللهم أرزقنا العافية والشكر عليها
اللهم بارك لنا في أسماعنا وأبصارنا
وخلقنا ومحيانا ومماتنا
اللهم جنبنا منكرات الأخلاق والأهواء والأعمال

اللهم لا تجعل الدنيا أكبر همنا
ولا مبلغ علمنا ولا إلي النار مصيرنا
اللهم أجرنا من خزي الدنيا ومن عذاب الآخرة
اللهم أصلح لنا ديننا الذي هو عصمة أمرنا
وأصلح لنا دنيانا التي فيها معاشنا
وأصلح لنا آخرتنا التي إليها معادنا
وأحسن خواتيمنا

ربنا آتنا في الدنيا حسنة وفي الآخرة حسنة
وقنا عذاب القبر وقنا عذاب النار
ربنا تقبل منا إنك أنت السميع العليم
وتب علينا إنك أنت التواب الرحيم
وأغفر لنا ولوالدينا وارحمنا برحمتك يا رحيم
اللهم إنا نعوذ برضاك من سخطك
وبمعافاتك من عقوبتك
وصلي الله على نبينا محمد وصحابته وأهله أجمعين

ربنا إكشف عنا العذاب إنا مؤمنون

23‏/08‏/2011

شه وی قــه‌در گه‌وره‌یه‌ فه زلى هه يه

ناوچه‌وان به‌رپرسه‌ له‌درۆکردن !

چاره سه ر کردن به ڕۆژو گرتن...

بسم الله الرحمن الرحيم

هه ر له به ر ئه‌ مه یه که ڕۆژوو پێش چه ندین هه زار ساڵ پێش هاتنی پیرۆزی ئیسلام له زۆر به ی گه له کاندا ناسراوه،وه هه ر ده م ڕیگه یه کی سروشتی بووه بۆ چاره سه ر کردنی چه ندین نه خۆشی به ڕێگه یه کی سروشتی.
وه ر گرتنی وزه یه کی زۆر تر به ڕۆژوو گرتن.
سه ر چاوه کان ئه‌ وه ده سه لمێنن که مسته وای وزه له ڕۆژوو گردا ئه‌ گاته ڕاده یه کی زۆر به رز..!!!!
له کاتێکدا که به ڕۆژوو ئه‌ بیت ئه‌ ی خاوه ن ئیماندار گۆڕانکارییه کی زۆر ڕوده دات له ناو جه سته دا به بێ ئه‌ وه ی که تۆ هه ستی پێبکه یت، له به ر ئه‌ وه ی به ستنه وه یه کی به هێز له سه ر شیتانه کانه به و شێوازه ی که به هیچ جورێك ناتوانێت دودڵیوو دڵه ڕاوکێ بخاته سه رت هه ر وه ك له ڕۆژه ئاساییه کاندا زه فه ر مان پی ده بات، که به مه ش وزه یه کی زۆر له خۆمانا به دی ده که ین له به ر ئه‌ وه ی توانیمانه ئه‌ و وزه یه ی که به شێکی زۆری دودڵی دڵه ڕاوکی ده ی بات به هۆی شه یتانه وه بۆمان بگه ڕێته وه.
له سه دا (10) ی وزه ی له شمان به هۆی خوار دن و خواردنه وه کانه وه وه ر ده گرین ، وه ئه‌ م وزه یه ش زیاد ده کات به زیاد کردنی خه زن کردنی خواردنو خواردنه وه کان،له م کاته دا ڕۆژوو ئه‌ ت وانێت ئه‌ م وزه یه به ده ست بهێنێت وه مرۆڤ هه ست به مورتا حیه کوو ره شاقه.
وه ئه‌ م وزه یه ش به کار ده هێنرێت بۆ لابردنی قه ڵه وی و نه هێشتنی ئه‌ و هۆکارانه ی که ده بنه هۆی قه ڵه وی.
چاره سه ر کردنی قه ڵه وی له ڕێگه ی ڕۆژوو گرتنه وه.
زۆر به ی پزیشکه کان له م ڕۆژه دا ئه‌ وه یان سه لماندوه که ڕۆژوو گرتن وزه یه کی زۆرو ته ندروستییه کی باش ئه‌ دات به هه ر یه کێك له ئێمه له کاتێکدا ئه‌ گه ر بێتوو ته ندروستیه کی باشیشمان هه بێت،ئه‌ و قه ڵه وییه ی که له ژیانماندا توشمان ده بێت مرۆڤ ناتوانێت لای به رێت گه ر به ڕۆژوو گرتنو وه ستانی خواردنوو خواردنه وه نه بێت.
له لاشه ی هه ر یه ك له ئێمه داو له ماوه ی ژیانماندا له و ئاوه ی که ده ی خۆینه وه زیاتر له (0 2) کیلۆ گرام ماده ی مه عادن و ماده زه ره ر به خشه کانی تێدایه .!!!
وه هه ر یه کێك له ئێمه و له و هه وایه ی که هه ڵی ده مژین زیاتر له چه ند کیلۆ گرامێك ماده زیان به خشه کانوو پیس بوه کانی وه ك ئه‌ کسیدی کار بۆنوو رساس و کبریتی تێدایه.
بیر که نه وه له گه ڵمدا که مرۆڤ چه ند (مه عاد ن) وه ر ده گرێت ناتواێت لاشه له ناوی به رێت سودی لێوه ر بگرێت، جگه له به ر به ستێکی گه وره له سه ر مرۆڤ که هه ست به بێهێز بونوو تێکچونی باری ده رونی ده کات له کاتی بیر کردنه وه دا، به شێوازێکی تر قه ڵه وی کار دا نه وه یه کی خراپی له سه ر جه سته و بیر کردنه وه مان ده بێت ، وه ڕه نگه ئه‌ وه هۆکارێکی شارا وه بێت که زۆر له پزیشکان ناتوانن بیدۆ زنه وه له نه خۆشییه درێش خایه نه کاندا به ڵام ئا خۆ چاره سه ر چی بێت.؟
چاره سه رێکی نموو نه یی بۆ بنبڕ کردنی ئه‌ و مادانه له لاشه دان به کار هێنانی چه کی ڕۆژوو که هه ڵده ستێت به چاکسازیو پاك کردنه وه ی خانه کانی له ش به شێوازێکی کاری گه ر ئه‌ مه ش به ڕۆژو گرتنی مانگێك به به ر ده وامی له ناو بردنی گشت ماده قه ڵه و که ره کان له لاشه دا.
چاره سه ر کردنی په ستانی ده ر ونی به ڕۆژوو گرترن.
ڕۆژوو توانایه کی به هێزی هه یه له سه ر چاره سه ر کردنی تێکچونه ده رونییه کان به تایبه تی( دابڕان) ئه‌ وه ی ڕۆژو گرتن ئارامییه كی زۆر ده به خشێت به خانه کانی مێشك وه له هه مان کاتدا به ه‎ێز کردنی له ش له به ر گری کردن له قه ڵه وی که ئه‌ مه ش کاردانه وه یه کی باشی ده بێت له جێگی بونی باری ده رونی.
وه زۆربه ی زانا ده رون ناسه کان چاره سه ری نه خۆشه ده رونییه کانی مرۆڤه کان ده که ن به ڕۆژوو گرتن وه ئه‌ نجامێکی کاریگه ریشیان ده ست گیر بوه...!!!
هه ر له به ر ئه‌ م هۆ کاره شه که ڕۆژوو داده نرێت به چاره سه ره گرنگه سه ر که و توانه ی که بۆ زۆر به ی نه خۆشییه ده رونییه کان له شێوه ی دڵه ڕاو کێوو بیر کردنه وه و په ستانی ده رونی دا ده نرێت.
چاره سه ری کێشی زیادت بکه به ڕۆژ گرتن.
هه رکاتێك مرۆڤ ده ست ده کات به ڕۆژوو گرتن خانه لاوازه نه خۆشه زه ره ر پێگه یه نراوه کان ده ست ده که ن به سه ر چاوه یه ك بۆ خۆراکی له ش له سه ر بنه مایه ك:لاواز ئه‌ ىێ به خۆراکی به هێز. وه جه سته موماره سه یه کی ئۆتۆماتیکی ده کات بۆ هه زم کردنی ماده کانی وه ک چه وریه زه ره ر گه یه نه ره کان،وه ده ست ده کات به خواردنی خانه زیان به خشه کان.
سه ر چاوه کان ئه‌ وه ده سه لمێنن که ئه‌ م ئیش کردنه له به ر زترین کاری گه ر دایه له کاتی به ر ده وام بونی ڕۆژوو گرتندا به و مانایه ی خۆ گرتنه وه له خواردنو خواردنه وه، ده بیر بکه نه وه له گه و ره ی ڕۆژوو گرتن که خوای گهوره بۆ چی که سه ر مانی فه ر ز کردوه.
چاره سه ری ئا‌ ره زوه سێکسیه کان به ڕۆژوو گرتن.
وه به ر هێنانی هۆرمۆنه سێکسیه کان ڕه نگه مردو بێت له کاتی ڕۆژوو گرتندا به مه ش بۆمان ده ر ئه‌ که وێت ڕۆژوو کار دانه وه یه کی کاری گه ری ئه‌ بێت له جێگیر بونی باری سێکسی ، وه ئه‌ گه ر بزانین ڕۆژووئه‌ بێته جێگیر بونی باری ده رونیو وه بشزانین کاردانه وه ی سێکسی پا به نده به باری ده رونییه وه که واته بۆ مان ده ره که وێت ڕۆژوو هۆکارێکه بۆ جێگیر بونی کاردانه وه سێکسیه کان.
چا ره سه ری پیریت بکه به ڕۆژوو گرتن.
سه ر چاوه و تاقی کردنه وه کان ئه‌ وهی دوپات کردۆته وه که ڕۆژوو گرتن له سه ر چه ند ئاژه ڵێك هۆکارێك بوه بۆ زیاد بونی ماوه ی ژیانیان.!!!
وه چه ندین کتێب سه ر چاوه شمان ده ست ئه‌ که وێت ده ر باره ی ڕۆژوو له دانه ره خه یر ئیسلامه کان که هه موو ئه‌ وه ده سه لـێنن په یوه ندی ڕۆژوو به ته مه نی درێژ خایه نه وه،وه زۆر به ی زانایان ئه‌ وه دوپات ده که نه وه که ڕۆژوو باشترین کاری گه ره بۆ ڕا گرتنی لاشه یه کی ته ندروست.
پاك که ره وه ی به ر ده وامی خانه کانی جه سته به ڕۆژوو گرتن هۆکارێکه بۆ درێژ بونی ته مه ن وه هه ر وه ها دره نگ ده که وتنی پیری پێمانه وه له وانای که به شێوه یه کی به ر ده وام به ڕۆژوده بن
ڕۆژوو هۆکارێکه بۆ تازه کردنه وهی خانه کانی جه سته به شیوه یه کی سه لامتو باش.
چاره سه ری جگه ره خواردن به ڕۆژوو گرتن.
ڕۆژوو هۆکارێکه بۆ ته رك کردنی جگه ره کێشان، چونکه له جه سته ی مرۆڤداوه ك چه كێکی نهێنی کار ده کات که ناتوانرێت ببینرێت، وه هۆکارێکه بۆ ده ر کردنی ماده سامناکه کان وه ك(نیکۆتین) وه له هه مان کاتدا هۆکارێکه بۆ خاوێن کردنه وه ی خوێن ، که م کرد نه وه ی ئا ره زه وی جگه ره کێشان.
چاره سه ر کردنی فه قه رات به ڕۆژوو گرتن.
له کاره سه رنج ڕاکێشه کانی ڕۆژوو گرتن ئه‌ وه یه که یا ر مه تی ده رێکه بۆ چاره سه ر کردنی ئا زاره کانی پشتو بڕبڕهی پشت، وه چاره سه ر کردنیبه شێکی زۆری هه و کردنه کان به شێوا زه جۆر به جۆره کانییه وه.
چاره سه ر کردنی په ستانی خوێنی به رز به ڕۆژوو.
به شێکی زۆری توش بومان هه یه به نه خۆشی به ر زی په ستانی خوێن به چه ند شێوازێك که چاره سه ره کیمیایه کان سه ره نجامێکی دیاری کراوی هه یه بۆیه ڕۆژوو گرتن چاره سه رێکی باشه بۆ ئه‌ م نه خۆ شییه.
چاره سه ر کردنی نه خۆشی شه کره.
ڕۆژوو گرتن زیان به خش نیه به ڵکوو شیفایه که یارمه تی ده رێکه.
که ڕه نگه هۆکاری سه ره کی له مه دا ئه‌ وه بێت که ڕۆژوو گر دوره له کاردانه وه کانو بونی ڕاگریه کی ده رونی دور له هه ڵ چونه کان وه هه ست به ئارام گیری، که ئه‌ مه ش یه کسانییه ک دروست ده کات بۆ ئامێری جه سته ی و وه وای لێده کات که زۆر ترین به ره نگار بونی هه بێت به رامبه ر نه خۆشی شه کره.
چاره سه ری دڵت بکه به ڕۆژوو گرتن
ڕۆژوو چاره سه رێکه بۆ نه خۆشییه کانی دڵ و بۆرییه کانی.
وه من که سێك ئه‌ ناسم که زیاد له (10) ساڵه که پزیشکه کان دوپاتیان له سه ر ئه‌ وه کردۆته وه به پێویست بونی ئه‌ نجام دانی نه شته ر گه ریهکی دڵ به هۆی داخرانی به شیکی زۆری بۆریچکه کانی دڵ ، وه هه موو ئه‌ وه یان دوپات کر ده وه که ته ندروستی له کاتێکی خراپدایه ، به ڵام پیاوه که هیچی نه کرد جگه له ڕۆژوو گرتن به مانگێك پێش ڕامه زان و مانگێك دوای ره مه زان وه سه رنج له وه دایه که ئێستا ته ندروستی زۆر باشه که جێگه ی ئاماژه یه ته مه نی(70)ساڵه.
چاره سه ری ڕه بۆ به ڕۆژوو گرتن

ڕۆژوو سه ر چاوه یه کی گرنگه بۆ چاره سه ر کردنی نه خۆشی ره بۆ ئامێری ته نگه نه فه سی
وه زۆربه ی نه خۆشیه درێژ خایه نه کانی ئامێری هه ناسه دان.
چاره سه ری جگه ر به ڕۆژوو.
نه خۆشی جگه ر به هه ر شێوازێکی بێت ڕۆژوو ئه‌ وه ی سه لماندوه که ده توانێت زال بێت به سه ریداو چاره سه ری بکات به بێ دروست بونی کاردانه وه خراپه کان.
چاره سه ری نه خۆشی پێست به ڕۆژوو گرتن.
ڕۆژوو چاره سه رێکه بۆ نه خۆشیه کانی پێست به تایبه تی ئاڵۆ ش وو نه خۆشی (ئاکزیما) ی درێژ خایه ن ئه‌ مه ش به هۆی به ر ز بونه وهی به ر گریه کی زۆر له له شی مرۆڤدا له کاتی ڕۆژوو گرتندا.
چاره سه ری نه خۆشی شیر په نجه به ڕۆژوو گرتن.
ڕۆژوو گرتن کاریگه رێکه بۆ نه صؤشیه پیسه کانی وه ك شێر په بجه وه هه ر وه ها ڕۆژوو وه ك چه کێکی ده ره جه یه ك وایه له پزیشکی به ر گریدا.
له کۆتایدا
پێویسته دان به وه دا بنێین که ئاینی پیرۆزی ئیسلام پڕه له سه ر چاوه به سوده کان و چاره سه ره کان بۆ مرۆڤایه تی وه پێویسته هه ست به گه و ره ی ڕۆژوو گرتن بزانین له سه ر مرۆڤه کان(وَأَنْ تَصُومُوا خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ) [البقرة: 184]

ئیعجازی زانستی قورئان و سونه‌ت له‌سه‌ر زانستی جیۆلۆجی...

بسم الله الرحمن الرحيم

بۆنموونه:-
یه‌که‌م:-ئاگر سیفه‌تى سووتێنه‌ره‌ نه‌ك فێنك كه‌ره‌وه‌, ئاشكراشه‌ مرۆڤ ناتوانێت ئه‌و سیفه‌ته‌ى ئاگر بگۆرِێت به‌ڵام ده‌بینین خواى گه‌وره‌ گۆرِانى ئه‌م سیفه‌ته‌ ده‌كاته‌ موعجیزه‌ى (إبراهیم) پێغه‌مبه‌ر-سه‌لامى خواى له‌سه‌ر- و ده‌فه‌رموێت: { وقلنا يانار كوني بردا وسلاما على أبراهيم}.
دووه‌م:- زیندوو كردنه‌وه‌ى مردوو له‌تواناى هیچ مرۆڤێكدا نىیه‌,به‌ڵام پێشه‌وامان(عیسى) -سه‌لامى خواى له‌سه‌ر- ده‌چێته‌ سه‌ر گۆرِى مردوویه‌ك و به‌خاوه‌نه‌كه‌ى ده‌ڵێت هه‌سته‌ به‌ئیزنى خوا, له‌گه‌ڵ خۆیاندا مردووه‌كه‌ ده‌به‌نه‌وه‌ بۆ ماڵه‌وه.
سێیه‌م:-‌ به‌هه‌مان شێوه‌ش پێشه‌وامان(محمد) -دروودوسڵاوى خواى له‌سه‌ر- ئه‌م جۆره‌ موعجیزانه‌ى پێدراوه‌, ئێمه‌ ده‌زانین ماوه‌ى نێوان ئێمه‌ و مانگ هه‌زاره‌ها كیلۆمه‌تره‌ و گه‌وره‌یى مانگ سآیه‌كى زه‌وىیه‌, كێ ده‌توانێت ته‌نها به‌ ئاماژه‌ى په‌نجه‌ دووله‌تى بكات و هه‌ر لایه‌كیش به‌ئاراسته‌یه‌كدا ببات, ته‌نها مه‌گه‌ر خواى گه‌وره‌ وه‌ك موعجیزه‌یه‌ك بیداته‌ پێشه‌وامان (محمد) - دروودوسڵاوى خواى له‌سه‌ر.
چواره‌م:-سیفه‌تى ئاو وه‌هایه‌ له‌كانى و كارێز و هه‌وره‌كانه‌وه‌ په‌یداببێت, به‌ڵام ئه‌و سوننه‌ته‌ گه‌ردوونىیه‌ له‌سه‌ر ده‌ستى پیرۆزى پێشه‌واى گه‌وره‌مان (محمد) -سڵاوى خواى له‌سه‌ر-ده‌گۆرِێت و وه‌ك موعجیزه‌یه‌ك نیشانى خه‌ڵكى ده‌دات كه‌ وه‌كو كارێز ئاو له‌نێوان په‌نجه‌كانىیه‌وه‌ هه‌ڵده‌قوڵێت.
به‌تێرِوانینێكى گشتى له‌ موعجیزه‌كانى خواى گه‌وره‌ بۆ پێغه‌مبه‌رانى ده‌بینین موعجیزه‌كانیان (كاتى) بوون, واته‌ له‌گه‌ڵ وه‌فاتكردنیاندا موعجیزه‌كانیشیان وه‌فاتیان كردووه‌, ئه‌مه‌ش حاڵه‌تێكى ئاسایى هه‌موو پێغه‌مبه‌رانه‌ جگه‌له‌ پێشه‌وامان (محمد) -سڵاوى خواى له‌سه‌ر- هۆكارى ئه‌مه‌ش ده‌گه‌رِێته‌وه‌ بۆئه‌وه‌ى كه‌ پێغه‌مبه‌رانى پێشوو له‌پاش وه‌فاتكردنى هه‌ریه‌كێكیان خواى گه‌وره‌ پێغه‌مبه‌رێكى ترى ده‌نارد هه‌تا موعجیزه‌كه‌ى كۆن نه‌بێت و كاریگه‌رى له‌سه‌ر خه‌ڵك بمێنێت.
دوورترین ماوه‌ى نێوان هاتنى دوو پێغه‌مبه‌ریش نێوانى پێشه‌وامان(عیسى) و پێشه‌وامان (محمد) بوو كه‌ (600) ساڵ بوو, هه‌روه‌ك ئاشكراشه‌ كه‌ له‌دواى محمد() پێغه‌مبه‌رى تر نایه‌ت, كه‌واته‌ موعجیزه‌یه‌ك بۆ ئه‌م پێغه‌مبه‌ره‌ پێویسته‌ كه‌له‌دواى وه‌فاتى خۆیشى هه‌ربمێنێته‌وه‌, دیاره‌ ئه‌ویش موعجیزه‌ى قورئان و فه‌رمووده‌ى پیرۆزه‌ كه‌چه‌نده‌ها هه‌واڵى داهاتوویان تێدایه‌,به‌تایبه‌تیش هه‌واڵ و دۆزینه‌وه‌ زانستىیه‌كان ك ه‌بوونه‌ته‌ پێوه‌رێكى به‌هێز له‌سه‌ر راستێتى په‌یامه‌كه‌ى پێشه‌وامان (محمد) -سه‌لامى خواى له‌سه‌ربێت.-
دكتۆرى به‌ناوبانگى فه‌ره‌نسى (موریس بوكاى) ده‌ڵێت: من پێوه‌رێكى به‌رجه‌سته‌م پێیه‌و ده‌توانم بیسه‌لمێنم كه‌قورئان ووته‌ى خوایه‌ یان هى (محمد) خۆى, ئه‌ویش ئه‌وه‌یه‌ كاتێ سه‌یرى زانیارىیه‌كانى قورئان ده‌كه‌م و به‌راوردیان ده‌كه‌م له‌گه‌ڵ ئه‌و زانیارىیانه‌ى له‌و سه‌رده‌مه‌دا هه‌بوون, جائه‌گه‌ر زانیارىیه‌كانیان هاوشێوه‌بوون ئه‌وا (محمد) زانیارىیه‌كانى له‌ده‌وروبه‌ره‌وه‌ وه‌رگرتووه‌, كاتێكیش سه‌یرى كه‌سایه‌تى (محمد)م كرد زانیم نه‌خوێنده‌وار بووه‌, سه‌یرى قورِه‌یشم كرد له‌و سه‌رده‌مه‌دا (17)كه‌سى تێدابوو نووسین بزانێت!! سه‌یرى پێشكه‌وتووترین شارستانىیه‌تى ئه‌و سه‌رده‌مه‌ ده‌كه‌م كه‌یۆنانىیه‌كان و میسرىیه‌كان بوون, یۆنانىیه‌ كۆنه‌كان رووداوه‌ گه‌ردوونىیه‌كانیان به‌هۆكارى بوونى خواى جیاجیا لێك ده‌دایه‌وه‌ به‌جۆرێك ده‌یانووت هه‌ور خواى تایبه‌تى خۆى هه‌یه‌, ئه‌ستێره‌, خۆر, با .......هتد ئه‌مانه‌ خواى تایبه‌ت به‌خۆیان هه‌یه.‌
میسرىیه‌كانیش كاتێك لافاوى نیل ده‌ستى پێده‌كرد ده‌یانووت رووبارى نیل پادشایه‌كى تێدایه‌ ولێمان توورِه‌ بووه‌ وداواى بووكێكمان لىَده‌كات, له‌به‌رئه‌وه‌ جوانترین كیژیان ده‌رِازانده‌وه‌ و جلى بووكێنىیان له‌به‌ر ده‌كرد و فرِێیان ده‌دایه‌ رووباره‌كه‌وه‌ هه‌تا لافاوه‌كه‌ بنیشێته‌وه‌, (موریس بوكاى) ده‌ڵێت: كاتێك سه‌یرى زانسته‌كانى قورئانیشم كرد ده‌بینم هه‌موو زانسته‌كانى هاوشێوه‌ى زانسته‌ سه‌لمێنراوه‌كانى ئه‌م سه‌رده‌مه‌یه‌, شیاوى باسه‌ له‌پاش زیاتر له‌ (10) سالڕ لێكۆڵینه‌وه‌ دكتۆر (موریس) موسوڵمان بوونى خۆى رِاگه‌یاند.
2e1aryp.jpg
گرنگى موعجیزه‌كانى قورئان وفه‌رمووده‌ له‌وه‌دایه‌ كه‌ جۆراوجۆریى بابه‌ته‌كانى ئیعجازى زانستى له‌هه‌موو بواره‌ زانستىیه‌كاندا موعجیزه‌كانى قورئان و فه‌رمووده‌ى گه‌وره‌تر كردووه‌, چونكه‌ كاتێك یه‌كێك ووتووێژ و گفتوگۆ له‌سه‌ر یه‌ك بابه‌ت ده‌كات ویه‌ك كه‌سیش به‌رامبه‌رێتى ئاسانتر سه‌رده‌كه‌وێت به‌سه‌رىدا له‌وه‌ى له‌سه‌ر چه‌ند بابه‌تێك ووتووێژ بكات وبه‌رامبه‌ره‌كانیشى چه‌ند كه‌سانێك بن له‌بوارى پسپۆرِى جیاجیادا, وه‌ك ده‌شزانین پێشه‌وامان (محمد)-سه‌لامى خواى له‌سه‌ربێت- ووتووێژى له‌سه‌ر ئه‌م بابه‌ته‌ زانستىیانه‌ نه‌بووه‌, ئه‌بو له‌هه‌ب و ئه‌بو جه‌هل چ پێویستىیه‌كیان به‌وورده‌كارى و نهێنىیه‌كانى زانستى فه‌له‌ك و كۆرپه‌له‌زانى و جیۆلۆجیاو..... هتد هه‌بووه‌, وتووێژى پێغه‌مبه‌ر () له‌گه‌ڵیاندا ئه‌وه‌بووه‌ كه‌ واز له‌په‌رستنى بته‌كان بهێنن و خواى تاك وته‌نیا بپه‌رستن. دیاره‌ هێنانه‌ كایه‌ى هه‌موو ئه‌و بابه‌ته‌ زانستىیانه‌ش كه‌ تێگه‌یشتنى له‌و كاته‌دا قورس بووه‌, ووتووێژه‌كه‌ى ئاڵۆزتر و قورستر كردووه.‌
لێره‌دا بۆمان ده‌رده‌كه‌وێت كه‌ ووتووێژى پێشه‌وامان محمد -سه‌لامى خواى له‌سه‌ربێت- به‌ته‌نها له‌گه‌ڵ بتپه‌رستانى سه‌ده‌ى حه‌وته‌مى زایینىدا نه‌بووه‌, به‌ڵكو له‌گه‌ڵ زانایان و فه‌یله‌سوفان و رِووناكبیرانى سه‌ده‌ى بیست وبیست و یه‌ك و سه‌ده‌كانى دواتریش دا بووه‌, كه‌دواتر سه‌رى به‌زۆرێك له‌زانا به‌ ویژدانه‌كانى جیهان دانه‌واندووه‌ له‌ئاست راستێتى په‌یامى ئه‌و پێغه‌مبه‌ره.‌
یه‌كێك له‌و هه‌زاران بابه‌ته‌ى كه‌بووه‌ته‌ جێگاى سه‌رسورِمانى زانایان ئه‌و فه‌رمووده‌یه‌ى پێغه‌مبه‌ره‌ كه‌پاش چه‌نده‌ها هه‌وڵى یه‌ك له‌دواى یه‌كى ئه‌م سه‌رده‌مه‌ و به‌كارهێنانى چه‌ندین ئامێر وده‌زگاى زانستى پێشكه‌وتوو توانرا راستىیه‌كه‌ى ئاشكرا بكرێت, ئه‌ویش فه‌رمووده‌ى پیرۆزى پێغه‌مبه‌ره:‌ ()
[ لن تقوم الساعة حتى تعود أرض العرب مروجــا وأنهارا ]
رواه مسلم فی الزكاه‌: باب (18) حدیث رقم (60), واته‌: قیامه‌ت هه‌ڵناسێ تازه‌وى عه‌ره‌ب نه‌گه‌رِێته‌وه‌ و نه‌بێته‌وه‌ به‌باخ و باخات و رووبار.
سه‌ره‌تا ئه‌م فه‌رمووده‌یه‌ ئاماژه‌یه‌كى زۆر سه‌رسورِهێنه‌رى تێدایه‌ كه‌ ده‌فه‌رموێت جارێكى تر بیبانى عه‌ره‌ب ده‌بێته‌وه‌!! به‌باخ و باخات و رووبار واته‌ ده‌بێت پێشتر له‌مێژوویه‌كى كۆندا باخ و رووبار بووبێت, هه‌روه‌ها ئه‌م فه‌رمووده‌یه‌ په‌یوه‌ندى به‌داهاتوویه‌كى گرنگه‌وه‌ هه‌یه‌ كه‌چاوه‌رِآى ده‌كه‌ین.
ئێستا ئه‌گه‌ر بچیته‌ زه‌وى عه‌ره‌ب كه‌ نیمچه‌ دورگه‌ى عه‌ره‌بىیه‌ به‌تایبه‌تى بیابانى لماوى (ربع الخالی) یان بچیته‌ مه‌ككه‌ و چوارده‌ورى یان حیجاز و ده‌وروبه‌رى یان (تهامه‌) و ده‌وروبه‌رى جگه‌ له‌بیابانێكى ووشكى لماوى چیتر نابینیت, هه‌رچه‌نده‌ ئاوى بده‌یت هیچ رووه‌كێكى لىَنارِوێت, ئایا كه‌س تێورى ئه‌وه‌ ده‌كات ئه‌و بیابانه‌ پێشتر باخ و باخات و رووبار بووبێت؟!رووبار وباخ له‌كوآیه‌؟
سه‌ده‌ له‌دواى سه‌ده‌ رۆیشت هه‌تا (14) سه‌ده‌ به‌سه‌ر فه‌رمووده‌كه‌ى پێغه‌مبه‌ردا رِۆیشت, زانست پێشكه‌وت و توێژینه‌وه‌كان زیادیان كرد, زاناكان سه‌لماندیان فه‌رمووده‌كه‌ى پێغه‌مبه‌ر() راستىیه‌كى زانستىیه‌, سه‌لماندیان كه‌ ووشكه‌ بیابانى عه‌ره‌ب له‌پێشدا باخ و باخات و رووباربووه‌, و زیاد له‌وه‌ش له‌داهاتووشدا ده‌بێته‌وه‌ به‌ باخات و رووبار, كه‌واته‌ توێژینه‌وه‌كه‌ دوو به‌شه‌ كه‌فه‌رمووده‌كه‌ باسى لێده‌كات, یه‌كه‌م له‌ زه‌مه‌نى رابوردوو, دووه‌م له‌داهاتوودا.
به‌یارمه‌تى خواى گه‌وره‌ له‌ هه‌ردوو كاته‌كه‌ ده‌كۆڵینه‌وه.‌
یه‌كه‌م: له‌ رابوردوودا
سه‌ره‌تاى لێكۆڵینه‌وه‌كان به‌ گه‌رِانى جیۆلۆجى ده‌ستى پێكرد, گه‌وره‌ترین گه‌رِانى جیۆلۆجیش گه‌رِانه‌كه‌ى (بیتر و وایبر) بوو هه‌روه‌ك له‌ گۆڤارى ((Nature به‌روارى 27/4/1989دا هاتووه‌ ده‌ڵێت: (گه‌وره‌ترین گه‌رِان و لێكۆڵینه‌وه‌ى جیۆلۆجى به‌ پێشه‌وایه‌تى (بیتر و وایبر) ئه‌نجامدرا, كه‌ روویان كرده‌ ده‌وڵه‌تى ئیمارات له‌ساڵى (1989)دا, له‌و گه‌رِانه‌دا چه‌نده‌ها پاشماوه‌ى ئاژه‌ڵىیان دۆزىیه‌وه‌ كه‌ ده‌گه‌رِێنه‌وه‌ بۆ كۆتایىیه‌كانى چاخى (میوسین), له‌پاشماوه‌ى ئه‌و ئاژه‌لاَنه‌ش كه‌ دۆزىیانه‌وه‌: (شیرده‌ره‌كان و ئه‌سپىده‌ریا و وورده‌گۆشت خۆره‌كان و كه‌ركه‌ده‌ن و كیسه‌ڵ و تیمساح و ماسى و باڵنده‌ و مه‌یموون) بوون, ئاشكراشه‌ كه‌ ئه‌مانه‌ له‌ ژینگه‌ى باخ و دارستاندا نه‌بێت ناژین.
له‌ گۆڤارى (الپقافه‌ العالمیه‌) ژماره‌ى (59) كه‌ ئه‌ویش له‌ گۆڤارى (Aramco World / August 1992) وه‌ریگرتووه‌ ده‌ڵێت: (چه‌رخى كۆنى (بلیستوستینى) پێش ملیۆنێك ساڵ ده‌ستى پێكردووه‌ وپێش (10هه‌زار) ساڵ له‌مه‌وبه‌ر كۆتایى هاتووه‌ كه‌له‌و چه‌رخه‌دا به‌سته‌ڵه‌ك به‌شه‌كانى باكوورى ئه‌وروپا و ئه‌مریكاى داپۆشیبوو, به‌و چاخه‌ش ده‌وترێت چاخى به‌فرین (Glacials), له‌ ماوه‌ى نێوان هه‌موو چاخه‌ به‌فرینه‌كانیشدا كه‌ پآى ده‌وترێت (Inter Glacials) كه‌ش و ئاووهه‌وا زۆر خۆش ده‌بێته‌وه).‌
له‌ كتێبى (الجغرافیا التڕریخیه‌ والگبیعیه‌)ى (د.ڕبراهیم ڕحمد رزقانه‌) لاپه‌رِه‌ (146) دا هاتووه‌ كه‌ ده‌ڵێت:
بڵاوبوونه‌وه‌ى بارسته‌ به‌سته‌ڵه‌كىیه‌كانى باكوورى زه‌وى له‌ماوه‌ى چاخه‌ به‌فرینه‌كاندا كاریگه‌رى گه‌وره‌ى له‌سه‌ر كه‌ش و ئاووهه‌واى زه‌وى كردبوو كه‌بووه‌ هۆى جوڵانى پشتێنه‌ى باران بارین به‌ره‌و باشوورى زه‌وى, به‌وه‌ش نیمچه‌ دورگه‌ى عه‌ره‌بى و بیابانى گه‌وره‌ى ووشكى عه‌ره‌بى خستۆته‌ ژێر كاریگه‌ریى پشتێنه‌ى باى باراناوى خۆرئاوا كه‌ئێستا ئه‌و پشتێنه‌یه‌ كاریگه‌ریى له‌سه‌ر خۆرئاواى ئه‌وروپایه‌, به‌وه‌ش ئه‌و ناوچه‌ ووشكه‌ بیابانانه‌ سه‌وزبوونه‌ته‌وه‌ و پرِبوون له‌چه‌نده‌ها رووبار و باخ و زه‌وى به‌پیت.
رێگایه‌كىتر كه‌زاناكان توانیان راستێتى باخ و رووبارى بیبانى عه‌ره‌بى پآبسه‌لمێنن بریتى بوو له‌رێگاى (الڕستشعار عن بعد) واته‌: هه‌ست كردن له‌ دووره‌وه‌, له‌كتێبى (مورفولوجیه‌ الڕراچی العربیه‌)ى (د.محمد ێفی الدین) لاپه‌رِه‌ (50و51) دا له‌باره‌ى ئه‌م رێگایه‌وه‌ ده‌ڵێت:
یه‌كه‌مجار ئه‌م شێوازه‌یان له‌بیابانى میسرىدا به‌كارهێنا له‌ساڵى (1981ز)دا له‌ تاقیگه‌ى رووپێوى شوێنه‌وارناسى ئه‌مریكا له‌وویلایه‌تى ئه‌ریزۆنا, ئه‌و زانیارىیانه‌ى به‌هۆى رادارى سه‌ر مه‌كۆى بۆشایى – مكوك الفچاء– (كۆلۆمبیا)وه‌ كۆیان كرده‌وه‌ ده‌ریخست له‌ژێر ئه‌و ناوچه‌ بیابانانه‌ى باشوورى میسر و باكوورى خۆرئاواى سووداندا كه‌ ئێستا هیچ بارانى لىَنابارێت به‌تێكرِاى 50 سالی جارێك نه‌بێت, زاناكان بینىیان كه‌ چه‌نده‌ها رێرِه‌وى رووبارى كۆنى گه‌وره‌ى تێدایه‌ كه‌ هه‌ندێكیان فراوانتر بوون له‌رێرِه‌وى ئێستاى رووبارى نیل, هه‌روه‌ها ده‌ریان خست كه‌ نیشته‌نىیه‌ رووبارىیه‌كان له‌و ناوچانه‌دا چه‌نده‌ها پاشماوه‌ى ئه‌و گیاندارانه‌ى تێدایه‌ كه‌ له‌ ئاوى شیریندا ده‌ژین, وه‌ك: تیمساح و ئه‌سپى رووبار و فیل هتد....
گۆڤارى (آفاق علمیه‌) ژماره‌ (17) لاپه‌رِه‌ (32) ده‌ڵێت: ئه‌وه‌ى زیاتر جێگاى سه‌رنج راكێشانه‌ به‌هۆى تیشكى ئه‌و رادارانه‌وه‌ كه‌لمى بیابانه‌ ووشكه‌كانى پآده‌برِدرێت و له‌سه‌ر رووى به‌رده‌ كلسىیه‌كانى كه‌نارى رووباره‌ ووشكه‌وه‌ بووه‌كاندا پێچه‌وانه‌ ده‌بنه‌وه‌ هه‌زاره‌ها ئامێرى ده‌ستكردى مرۆڤ (وه‌ك: ته‌ور و پاچ و .….. تاد) چاخى به‌فرین دۆزرایه‌وه‌ و مێژووى ئه‌و كاته‌شیان به‌ 200هه‌زار سالڕ پێش ئێستا دیارى كرد, به‌وه‌ش زاناكان بۆیان ده‌ركه‌وت كه‌بیابانه‌كان له‌و سه‌رده‌مانه‌دا ته‌رِو پاراو و شوێنى ئاوه‌دانى بوون.
له‌هه‌مان گۆڤارى پێشوودا ژماره‌ (34) ده‌ڵێت: له‌سه‌ره‌تاى هه‌شتاكانى سه‌ده‌ى پێشوودا لێكۆڵینه‌وه‌ى چرِوپرِ ده‌ستى پێكرد, له‌ساڵى (1984) دا داوا له‌ دوو زاناى وه‌كاله‌تى فه‌زایى ئه‌مریكى (ناسا) كرا رووپێوىیه‌كى ناوچه‌ى نیمچه‌دوورگه‌ى عه‌ره‌بى بكه‌ن به‌هۆى رادارى سه‌ر مه‌كۆى بۆشایى (چالینجه‌ر), پاش سه‌یركردنى وێنه‌ى مه‌كۆكه‌ و به‌راوردكردنى له‌گه‌لڕ وێنه‌ى دوو مانگى ده‌ستكردى (سپۆت) و (لاندسات), نه‌خشه‌یه‌كى جوانى ناوچه‌ى (ربع الخالی) پێشكه‌شكرا كه‌ تیایدا رێگاى قافڵه‌ كۆنه‌كان و مۆڵگه‌كانى ئاوى ژێر زه‌وى و رێرِه‌وى رووباره‌ كۆنه‌كانى تیاده‌ركه‌وت كه‌هه‌موو ئه‌و ناوچانه‌ له‌توانادا نىیه‌ به‌چاوى ئاسایى ببینرێن, له‌به‌رئه‌وه‌ برِیاردرا شوێنێك له‌و ناوچه‌یه‌دا هه‌ڵبكه‌ندرێت به‌وه‌ش قه‌ڵایه‌كى پته‌وى هه‌شت لا دۆزرایه‌وه‌ كه‌ چه‌نده‌ها بورج و دیوارى به‌رزى هه‌بوو كه‌به‌رزىیه‌كه‌ى ده‌گه‌یشته‌ 10مه‌تر و چه‌نده‌ها ژوورى گه‌نجینه‌ و شوێنى نیشته‌جآى تێدابوو, ناوى ئه‌و شاره‌ش نرا (ئوبار).
تا ئێستا له‌سه‌ر به‌شى یه‌كه‌مى فه‌رمووده‌كه‌ دواین كه‌ له‌ رابوردوودا زه‌وى عه‌ره‌ب باخ و باخات و رووبار بووه‌, پاشان دێینه‌ سه‌ر به‌شى دووه‌مى فه‌رمووده‌كه‌ كه‌ له‌ داهاتوودا جارێكى تر ده‌بێته‌وه‌ به‌ باخ و رووبار.
دووه‌م: له‌ داهاتوودا
زاناكان له‌سه‌ده‌ى نۆزده‌هه‌مدا بۆ یه‌كه‌مجار له‌رێگه‌ى بیردۆزێكى گه‌ردوونزانىیه‌وه‌ ده‌ركیان به‌وه‌كرد كه‌زه‌وى بیابانى عه‌ره‌ب له‌داهاتوودا ده‌بێته‌وه‌ به‌باخات و رووبار.
له‌ كتێبى وه‌رگێرِدراوى (ڤاهره‌ الێوبه‌)ى (د.ڕحمد مستجیر) لاپه‌رِه‌ (62- 63)دا هاتووه‌ كه‌ ده‌ڵێت: (بیردۆزى گه‌ردوونزانى بۆ چاخى به‌فرین سه‌ره‌تا ده‌گه‌رِێته‌وه‌ بۆ سه‌ده‌ى 19 و كاره‌كانى زاناى گه‌ردوونى ئوسكوتله‌ندى (جیمس كرول) كه‌ له‌ (1821ز) دا له‌دایكبووه‌ و له‌ هه‌شتاكانى سه‌ده‌ى نۆزده‌هه‌مدا بیردۆزه‌كه‌ى بڵاوكرده‌وه‌, له‌و كاته‌شدا له‌به‌رئه‌وه‌ى ئه‌م زانیارىیه‌ له‌سه‌روو ئاستى تێگه‌یشتنى خه‌ڵكىیه‌وه‌ بووه‌ بیردۆزه‌كه‌یان قبولڕ نه‌كرد, هه‌تا زاناى گه‌ردوونى یۆگۆسلاڤى (میلانكۆفیتش) هات و جارێكى دیكه‌ بیردۆزه‌كه‌ى بڵاوكرده‌وه‌, كه‌ ناوه‌رِۆكه‌كه‌ى ئه‌مه‌بوو: هۆكارى گۆرِانكارى كه‌ش و ئاووهه‌وا له‌سه‌ر رووى زه‌وى ده‌گه‌رِێته‌وه‌ بۆ دووخال):
یه‌که‌م:- شێوه‌ گۆرِانى خولگه‌ى زه‌وى به‌ده‌ورى خۆردا, چونكه‌ زه‌وى به‌ده‌ورى خۆردا له‌ خولگه‌یه‌كى نیمچه‌ بازنه‌یىدا ده‌سوورِێته‌وه‌ به‌ڵام هه‌میشه‌ به‌و جۆره‌ جێگیرنىیه‌, جارێك دوور ده‌كه‌وێته‌وه‌ و جارێك نزیك ده‌بێته‌وه‌ هه‌تا شێوازى سوورِانه‌وه‌كه‌ى ده‌بێته‌ ئیهلیجى (هێلكه‌یى), پاشان ده‌چێته‌ سه‌ر شێوه‌ نیمچه‌ بازنه‌یىیه‌كه‌ى ئه‌وه‌ش له‌ سوورِێكدا كه‌ ماوه‌ى 100هه‌زار ساڵ ده‌خایه‌نێت, له‌و كاته‌شدا كه‌ خولگه‌كه‌ نیمچه‌ بازنه‌یى بێت زه‌وى هه‌موو رۆژه‌كانى سالڕ به‌ چوونیه‌كى برِه‌گه‌رمى له‌خۆره‌وه‌ وه‌رده‌گرێت, به‌ڵام كه‌ خولگه‌كه‌ هێلكه‌یى بێت له‌ هه‌ندآ رۆژانى ساڵدا زه‌وى له‌خۆر نزیك ده‌بێته‌وه‌, به‌وه‌ش گه‌رمى زیاتر وه‌رده‌گرێت, ئه‌وه‌نده‌ هه‌یه‌ برِى ئه‌و گه‌رمىیه‌ى كه‌ زه‌وى له‌خۆره‌وه‌ وه‌رىده‌گرێت له‌ساڵێك بۆ ساڵێكى تر به‌به‌رده‌وامى جێگیره.
دووه‌م:- گۆرِرانى ته‌وه‌ره‌ى سوورِانه‌وه‌ى گۆى زه‌وى به‌ده‌ورى خۆىدا كه‌له‌سه‌ر ئاستى سوورِانه‌وه‌ى به‌ده‌ورى خۆردا لاره‌, ئه‌و لارىیه‌ش هه‌موو 41 هه‌زار ساڵێك له‌ 21,8پله‌وه‌ ده‌گۆرِدرێت بۆ 24,5پله‌ كه‌ئێستا ئه‌و لاره‌ گۆشه‌یه‌ 23,4پله‌یه‌ و له‌كه‌م بوونه‌وه‌شدایه‌, له‌هه‌مان سه‌رچاوه‌ى پێشوودا ده‌ڵێت: له‌ سه‌رده‌مى (میلانكۆفیتش)دا ئه‌سته‌م بووه‌ كه‌ بیردۆزى گه‌ردوونى بۆچاخى به‌فرین تاقىبكرێته‌وه‌, هه‌روه‌ها ئه‌سته‌م بوو مێژووى هه‌زاره‌ها ساڵى رابوردووى دروستبوون و توانه‌وه‌ى به‌سته‌ڵه‌كه‌كان به‌ووردى بزانرێت, له‌به‌رئه‌وه‌ به‌شێوه‌یه‌كى نه‌چه‌سپاو مایه‌وه‌ و چه‌ند كه‌سێكى كه‌م نه‌بێت گرنگیان پآنه‌دا هه‌تا كاتى گه‌شه‌كردنى ته‌قه‌مه‌نى نوآ كه‌توانى پله‌ى گه‌رماى زه‌وى هه‌زاره‌ها ساڵى رابوردوو دیارى بكات, ئه‌وه‌ش به‌لێكۆڵینه‌وه‌ى پاشماوه‌ى سه‌ده‌ف و قه‌واقیع و زینده‌وه‌ره‌ به‌رایىیه‌كانى ناو قووڵایى ده‌ریاكان به‌وه‌ى ئه‌و نیشته‌نىیانه‌یان له‌قووڵایى ده‌ریاكاندا له‌شێوازى لووله‌ى درێژدا ده‌رهێنا و پله‌ى گه‌رمى نیشته‌نىیه‌كه‌یان به‌ووردى دیارى كرد و له‌وه‌شه‌وه‌ توانیان پله‌ى گه‌رماى ئه‌و سه‌رده‌مه‌ى نیشته‌نىیه‌كه‌ى تێدا دروست بووه‌ دیارى بكه‌ن.

له‌هه‌مان سه‌رچاوه‌ى پێشوودا هاتووه‌ ده‌ڵێت: درێژى چاخى به‌فرین نزیكه‌ى 100هه‌زار ساڵ ده‌بێت, له‌ماوه‌ى نێوان هه‌ردوو چاخێكى به‌فریندا قۆناغى نێوانیان دێت كه‌ بۆ ماوه‌ى 10-20 هه‌زار سالڕ به‌رده‌وام ده‌بێت, ئێستاش له‌ماوه‌ى كۆتایى قۆناغى گه‌رمبوونه‌كه‌دا ده‌ژین كه‌ 10هه‌زار ساڵه‌ ده‌ستى پآكردووه.‌
له‌م زانیارىیانه‌وه‌ بۆمان ده‌رده‌كه‌وێت كه‌زه‌وى له‌كاتى نزیك بوونه‌وه‌ى چاخى به‌فرینى نوێدایه‌, به‌وه‌ش راستێتى فه‌رمووده‌كه‌ى پێغه‌مبه‌ر. ده‌سه‌لمێت
لێره‌دا خۆشحاڵین ووتووێژى نێوان زانایه‌كى موسوڵمان و پرِۆفیسۆرێكى جیۆلۆجى بخه‌ینه‌رِوو له‌سه‌ر ئه‌م راستىیه‌ زانستىیه‌, ئه‌ویش زاناى موسوڵمان (عبدالمجید الزندانی)یه‌ له‌گه‌لڕ پرِۆفیسۆر (الفرید كرۆنر)ى ئه‌ڵمانى كه‌ له‌ به‌ناوبانگترین زاناكانى جیهانه‌ له‌جیۆلۆجیادا و له‌ناو زاناكاندا به‌ رِه‌خنه‌كانى بۆ تیۆره‌كانى گه‌وره‌ زانایانى جیهان به‌ناوبانگه.‌
مامۆستا زندانى ده‌ڵێت: پرۆفیسۆر كرۆنه‌ر یه‌كێك بوو له‌وانه‌ى هه‌ر هه‌لێكى راكردنى له‌سه‌ر بابه‌ته‌ ئاینىیه‌كان ببینىیایه‌ لىَى راده‌كرد, بۆ نموونه‌ له‌سه‌ر ئه‌م بابه‌ته‌ كه‌ ووتووێژى له‌گه‌لڕ كرا و مامۆستا زندانى پرسیارى لىَكرد: ئایا ووڵاتى عه‌ره‌ب باخ و باخات و رووبار بووه‌؟ وه‌ڵامى دایه‌وه‌: به‌ڵىَ, ئینجا پێى ووت: كه‌ى وابووه‌؟ ووتى: له‌چاخى به‌فریندا كه‌ به‌سه‌ر زه‌وىدا رۆیشتووه‌ كه‌ به‌سته‌ڵه‌كه‌كان له‌جه‌مسه‌رى به‌ستووى باكوور كه‌ڵه‌كه‌ ده‌بن و پاشان به‌ره‌و باشوور ده‌كشێن, كاتێك له‌ دوورگه‌ى عه‌ره‌بى به‌رِێژه‌یى نزیك ده‌بێته‌وه‌ كه‌ش و ئاووهه‌وا ده‌گۆرِێت, ووڵاتى عه‌ره‌بیش له‌هه‌موو ووڵاتانى جیهان زیاتر ده‌بێته‌ باخ و باخات و رووبار.
مامۆستا زندانى پێى ووت: ئایا جارێكى تر ووڵاتى عه‌ره‌ب ده‌بێته‌وه‌ باخ و رووبار؟ ووتى: به‌ڵام ئه‌وه‌ راستىیه‌كى زانستىیه.‌
. مامۆستا زندانى ووتى: بۆچى؟ ووتى: له‌به‌ر ئه‌وه‌ى چاخى به‌فرین ده‌ستى پێكردووه‌ته‌وه‌
ئه‌و به‌سته‌ڵه‌كانه‌ له‌جه‌مسه‌رى به‌ستووى باكوورى زه‌وىیه‌وه‌ جارێكى تر به‌ره‌و باشوور ده‌كشێن, له‌ رێگاكه‌ىدا له‌ ناوچه‌ نزیكه‌كانى ووڵاتى عه‌ره‌ب نزیك ده‌بێته‌وه‌, پاشان ووتى: به‌ڵگه‌ش له‌سه‌ر ئه‌وه‌ ئه‌و با و بۆران و گێژه‌ڵووكه‌ به‌فرینانه‌یه‌ كه‌ هه‌موو زستانێك له‌ شاره‌ باكوورىیه‌كانى ئه‌وروپا و ئه‌مریكا ده‌دات, ئه‌مه‌ش یه‌كێكه‌ له‌به‌ڵگه‌كان و زاناكان چه‌نده‌ها به‌ڵگه‌ى تریان پآیه‌ كه‌ئه‌وه‌ راستىیه‌كى زانستىیه‌, مامۆستا زندانى ووتى: ئه‌وه‌ى تۆ باسى ده‌كه‌یت زاناكان پاش چه‌نده‌ها هه‌وڵى دوورو درێژى ده‌رخستنى زانستى و به‌كارهێنانى چه‌نده‌ها ئامێرى وورد نه‌بێت پێى نه‌گه‌یشتوون, به‌ڵام ئێمه‌ له‌سه‌ر زمانى پێغه‌مبه‌رێكى نه‌خوێنده‌وار پێش 1400ساڵ پێمان گه‌یشتووه‌, پاشان پآى ووت: كێبه‌محمدى ووتووه‌ كه‌ ووڵاتى عه‌ره‌ب باخ و باخات و رووبار بووه‌؟ خێرا خۆى وه‌ڵامى دایه‌وه‌ و ووتى: رِۆمان (كۆنترین نووسراوى رۆمان پێش 3000 سالڕ نووسراوه‌ به‌ڵام ئه‌م بارودۆخه‌ى بیابانى عه‌ره‌ب پێش 10- 15هه‌زار سالڕ له‌مه‌وبه‌ر بووه‌!) مامۆستا زندانى ده‌ڵێت: زانیم ده‌یه‌وێت له‌و گێژاوه‌ى تآى كه‌وتووه‌ خۆى رزگاربكات, له‌به‌ر ئه‌وه‌ پرسیارێكى ترمان رووبه‌رِووى كرده‌وه‌ و پێمان ووت:
ئه‌ى باشه‌ كێ هه‌واڵىدا پآى كه‌جارێكى تریش زه‌وى عه‌ره‌ب ده‌بێته‌وه‌ به‌باخ و رووبار؟پرۆفیسۆر ماوه‌یه‌ك ده‌ستى كرد به‌بیركردنه‌وه‌ و له‌پاشاندا ووتى:بێگومان ئه‌و زانیارىیانه‌ له‌سه‌ره‌وه‌ به‌نیگا (وحی) نه‌بێت ناگات به‌مرۆڤ.
جا به‌رِێزان كاتێك فه‌رمووده‌یه‌كى وا ده‌بیستین و راستىیه‌ زانستىیه‌كه‌مان له‌لا روون ده‌بێته‌وه‌, ئه‌وه‌مان له‌لا ده‌سه‌لمێت كه‌ ووته‌ و به‌ڵێنى پێغه‌مبه‌ر -سڵاوى خواى له‌سه‌ربێت- سه‌د له‌سه‌د دێنه‌دى, ئه‌وه‌مان دێته‌یاد كه‌ به‌ڵێنه‌كانى پێغه‌مبه‌ر ته‌نها ئه‌م به‌ڵێنانه‌ى دونیا نه‌بوون به‌ڵكو چه‌ندان به‌ڵێن و هه‌واڵى ترى راگه‌یاندووه‌ له‌باسى به‌هه‌شت و دۆزه‌خ و دوارِۆژ و كاتى مه‌حشه‌ر, ئه‌و هه‌موو به‌ڵێنانه‌ى دیكه‌ش كه‌ له‌ قورئانى پیرۆز و فه‌رمووده‌كانىیه‌وه‌ به‌ئێمه‌ گه‌یشتووه‌, گه‌ر ئێمه‌ دڵنیابووین كه‌وه‌عده‌ زانستىیه‌كان هاتنه‌دى, ئه‌و كاته‌ش دڵنیاده‌بین كه‌ گشت به‌ڵێنه‌كانى ترى دێنه‌دى, كه‌واته‌ خستنه‌ رووى موعجیزه‌ زانستىیه‌كان زیاتر باوه‌رِمان به‌رِۆژى دوایى و به‌ڵێنه‌كانى زیاد ده‌كات, چونكه‌ هه‌ردوو به‌ڵێنه‌كانى دونیا و دوارِۆژ له‌سه‌ر زمانى راستگۆترین كه‌سه‌وه‌ به‌ئێمه‌ گه‌یشتووه.‌
له‌كۆتایىدا داوا له‌خواى گه‌وره‌ ده‌كه‌ین كه‌ هه‌زاران دروودوسڵاو برِێژێت به‌سه‌ر ئه‌و پێغه‌مبه‌ره‌ خۆشه‌ویست و نازداره‌دا كه‌ دونیاى شه‌وه‌زه‌نگى نه‌فامى و دواكه‌وتوویى و كۆنه‌په‌رستى كرده‌ دونیاى رووناكى و زانست و هه‌ولی بۆ زانست.
والسلام علیكم ورحمه‌ الله وبركاته
 

14‏/08‏/2011

مفتی و عەللامەی عێراق م.عبدالكریم مدرس

بسم الله الرحمن الرحيم
ماڵپەری مەدینە
مەلا عەبدولکەریمی مودەریس لە پیاوە مەزن و بلیمەتانەی کوردە، کە نووسەر و زانایەکی گەورەی سەدەی بیستەمە و زیاتر لە ٦٠ پەرتووکی زێدە بەنرخی ئایینی و وێژەیی و کۆمەڵایەتی بڵاو کردۆتەوە، ھەر ھەمووشیان دەچنە خانەی لێکۆڵینەوەی زانستی ھەمەلایەنی و خودایی و دونیاییەوە، کە بریتین لە تەفسیری قورئان بەشێوەیەکی ئێجگار فراوان و بەزمانی کوردی و عەرەبی، ھەروەھا ساغکردنەوە و شیکردنەوەی چەندین شاکاری شیعری مەزنی کلاسیکی کوردی، نموونەی مەولەوی، نالی، مەحوی، فەقێ قادری ھەمەوەندی و چەند شاعیرێکی‌ دیکەش. ژیاننامە مەلا عەبدولکەریمی مودەریس لە بەھاری ساڵی ١٩٠١دا لە گوندی تەکیەی سەر بەشارۆچکەی خورماڵ‌ ھاتووەتە دنیاوە ‌و ناوی تەواویشی عەبدولکەریم محەمەد فەتاح‌ ە و سەرەتا خوێندنیشی بە قورئان و پەرتوکە ئایینییەکان دەستپێکردووە و ساڵی ١٩١٣ یش سەرەتاکانی نەح و سەرفی خوێندووە، لەسەرەتای ھەڵگیرسانی جەنگی یەکەمی جیھانیشدا لەمزگەوتی مەڵکەندی شاری سلێمانی نیشتەجێ بووەو دەستی بەخوێندنی پەرتووکی شەرحی جامی کردووە و دواتر چووەتە مزگەوتی مەلا محەمەد ئەمین بالیکەدەری و لە ساڵی ١٩٢٤ یشدا لە ئاھەنگێکی فراواندا لە شاری سلێمانی مۆڵەی مەلایەتی وەرگرتووە. کاروانی ژیانی مامۆستا عەبدولکەریمی مودەریس لەساڵی ١٩٦٠ لە مزگەوتی شێخ عەبدولقادری گەیلانی لە بەغدا بەناونیشانی ” مودەریس” دامەزراوە، زیاتر لە ٥٠ فەقێ لەسەردەستی مۆڵەتی زانستییان وەرگرتووە، ھەر لەو کاتەوە بەبێ‌ پشوودان خەریکی وانەوتنەوە بووە لە زانستە شەرعی و وێژەی و عەرەبییەکاندا. مەلا عەبدولکەریمی مودەریس چەندین پەرتووک و بەرھەمی وەک نووسینەوەی ژیان و بەسەرھات و شیعری چەندین شاعیری وەک مەولانا خالید و “شێخ عوسمان و سەراجەدین”ی بڵاوکردووتەوە، ھەروەھا چەندین شیعریشی لەژێر نازناوی ” نامی” دا بڵاوکردۆ‌تەوە، ھەروەھا ڕۆڵێکی گرنگی ھەبووە لە بەکوردی کردنی فیقھی ئیسلامی و تەفیسری قورئانی پیرۆز و تەجویدەکەیدا. نموونەی ژمارەیەک لە پەرتووکە بەنرخەکانی مامۆستاش بەزمانی کوردی ئەمانەن: یادی مەردان لە دووبەرگدا، بنەماڵەی زانیاران، ژمارەیەک پەرتووک لە بارەی شەریعەت و ئیسلامەوە، کۆمەڵە شیعری فەقێ قادری ھەمەوەند، تەفسیری نامی حەوت بەرگ، مەکتوباتی کاک ئەحمەدی شێخ چوار بەرگ، عەقیدەی مەرزیەی مەولەوی، دیوانی نالی، دیوانی مەولەوی، دیوانی مەحوی و چەندین پەرتووکی دیکەشی‌ بەزمانی کوردی و عەرەبی و فارسی نووسیوە و بڵاوی کردۆتەوە. خەمڵاندن مامۆستا مەلا عەبدولکەریمی مودەریس، لەبەر ئەوەی لەسەر ئاستی عێراقیشدا بە زانایەکی گەورە ناسرابووە و خاوەنی‌ توانای‌ فتوای ئایینی بووە، بۆیە چەندین ساڵ‌ پۆستی سەرۆکایەتی “رابطة علما‌و العراق” ی بەدەستەوە گرتبوو، لەوەش گرنگتر لەم ساڵانەی دوایی ٣ ھەزار زانای ئایینی سوننی ڕێڕە و کە لە ھەموو پارێزگا‌کانی عێراق ھاتبوون و لە بەغدا کۆبوونەوە، بەبێ بەشداریکردن و ئاگاداری خۆی جەنابی مەلا عەبدولکەریمی مود‌ەریس بە سەرۆکی (الامانە العلیا للافتا‌و و التدریس و البحوپ و التصوف) ھەڵبژێردرا، بەڵام لەبەر ئەوەی باری تەندروستی نالەباربووە ئەو پۆستەی‌ ڕەتیکردبۆوە. و‌ڕای ئەوەی ماوەیەک ئەندامی کارای کۆڕی زانیاری عێراق – د‌ەستەی کورد – بووە ، ھەروەھا باو‌ەڕپێکراوی کۆڕی زانیاری وڵاتی ئوردونیش بوو. مەلا عەبدولکەریمی مودەریس لەتەمەنی ١٠٤ ساڵیداو لە کاژمێر ١٢ی شەوی ٢٩ لەسەر ٢٠٠٥/٠٥/٣٠ لە شاری بەغدا کۆچی داویی کرد. هەندێک لەبەرهەمەکانی ١. باخچەی گوڵان ٢. بارانی ڕەحمەت ٣. بەهارو گوڵزار ٤. بنەماڵەی زانیاران ٥. بهارستان مولانا جامى ٦. تەصریفی زنجانی ٧. تەفسیری نامی (لە چەند بەرگێکدا) ٨. پەناو سکاڵا ٩. حەج نامە ١٠. خوڵاصەی تەفسیری نامی ١١. دانشمندان كرد – در خدمت علم ودين (فارسی) ١٢. دوو رستەی مرواری ١٣. دیوانی فەقێ قادری هەماوەند ١٤. دیوانی مەحوی ١٥. ديوانی مەولەوی ١٦. ديوانی نالی ١٧. ڕۆژگاری ژیانم ١٨. ڕۆژگای بەهەشت ١٩. ڕێگای پێغەمبەر ٢٠. سەرچاوەی ئايين ٢١. سۆسەنی کۆسار ٢٢. شەریعەتی ئيسلام – لە ٤ بەرگدا ٢٣. شەمامەی بۆندار ٢٤. شەوچرا ٢٥. شمشێر کاری ٢٦. عەقیدەی مرضية ٢٧. فوائد الفوائح ٢٨. كەراماتی حضرة ضياء الدين “قدس سره” ٢٩. لەپەنای پێغەمبەر ٣٠. لیمۆی مەزەدار ٣١. مەولودنامە و میعراجنامە ٣٢. نوسراوەکانی كاك احمدی شيخ ٣٣. مناجات (پاڕانەوەکان) ٣٤. نامەی بەختیار ٣٥. نامەی پیرۆز ٣٦. نامەی هۆشيار ٣٧. نامەی بۆدار ٣٨. نوورى ئيسلام ٣٩. نووری قورئان ٤٠. هۆنراوە لەپەنای پێغەمبەر و یاوەرانیدا ٤١. وەفات نامە ٤٢. وەنەوەشەی نازدار ٤٣. وتارى ئايينى ٤٤. يادی مەردان (دوو بەرگ) ٤٥. ئەساسی سەعادەت(بناغەی بەختەوەری) ٤٦. ئيمان وئيسلام هەزار هەزار درود لەگیانی پاكی تاجی سەری مەلاكانی كوردستان و مفتی عێراق ماموستا ملا عبدالكریمی مدرس ، زانای ربانی و موجاهید ، كه شافعی ،اشعری،صوفی،بوو .

برایەتی و تەبايی نێوان (وەهابی )و(یەهودییەكان)

بسم الله الرحمن الرحيم
ئه مه له سا يتي www.madinaa.com وه لكيراوه
بەشی یەكەم
نووسینی :زین العابدین
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله،والصلاە والسلام علی رسول الله،وعلی الە وصحبە ومن والاە. كاتێ‌ خوای تەعالا ئەم پێغەمبەرەی (صلی الله علیە وسلم ) بەخێرو ڕەحمەت نارد لە ڕۆژی دووشەمەی ساڵی (610) ی زایینی كە تەمەنی پیرۆزی 40ساڵیدابوو پاشان 13ساڵ لە مەكە مایەوە و پاشان كۆچی كرد بۆ مەدیینەی پیرۆز و لە ڕۆژی دووشەمەدا گەیشتە (قبا‌ء) وەلە (12) ی ربیع الاول لە تەمەنی(63) ساڵیدا وەفاتی فەرموو بەقەدەر عیلمی خوا سڵاوی لەسەربێت ئینجا ئەم پێغەمبەرەی (صلی الله علیە وسلم ) لە ماوەی ژیانیدا دوژمنایەتی زۆری كراوە بەتایبەت لەلایەن جوولەكەو مەسیحیەوە ئەوەتا لەمەدینەی پیرۆزدا سێ‌ تیرەی جوولەكە هەبوو (بنو قینوقاع ،بنو نچیر ، بنو قریظة) بەڵام –بنو قینوقاع –لەساڵی 2ی كۆچیدا پەیمانەكەیان هەڵوەشاندەوە –بنو نضیر –ساڵی 4 ی كۆچی پەیمانەكەیان هەڵوەشاندەوە -بنو قریظه) ەش ساڵی 5ی كۆچی پەیمانەكەیان هەڵوەشاندەوە ،پاشان لەمەودوا ئەزانن كە سەرانی وەهابی دان نانێن بەوەدا كە جولەكە كافرە كەچی خوای تەعالا ئەفەرموێ‌ [ قل یااهل الكتاب لم تكفرون بایات الله ]98ال عمران وەلە ئایەتێكی ترا خوای تەعالا بە -ملعون- واتە بێ‌ بە ش لە بەزەیی خوا- باسیان ئەكات و و ئەفەرمووێ‌ [ وقالت الیهود یدالله مغلولە غلت ایدیهم ولعنوا بما قالوا ]مائدە -64 – پاش ئەم ئایەتانەو چەندین ئایەتی تریش كەچی وەهابی جولەكە بەخراپ نازانن بەڵام بەلایانەوە زۆر ئاسایی یە كە موسڵمانان بەكافرلە قەڵەم بدەن و وەبەموشریكیان بزانن هەر ئەمەیە كە حەزرەتی (((رسو ل الله ))) صلی الله علیە و سلم – دەفەرموێت :- [ یقتلون اهل الاسلام ویدعون اهل الاوثان ] رواه الشیخان واتە –موسڵمان دەكوژن و واز لە كافران دێنن –پاشان سەرانی وەهابی بانگەشەی ئەوە ئەكەن كە چوار مەزهەب و شوێنكەوتەكەیان

لەبەرئەوەی چەند كۆمەڵێك لەناوخەڵكی دا هەن هەڵگری بیرو باوەڕێكی فاسد وگۆراووسەرلێشێواون بەناوی ئایینەوە بانگەشەئەكەن بۆ مەرامی خۆیان .جاپێویستەخەڵك ئاگاداربكرێن لەكەسانێك كە گزی وخیانەت لەدین دەكەن –بەناوی دینەوە-هەر لەبەر ئەوە بیروباوەڕی كەسانێك ئاشكرا ئەكەین كە دانراوی ئەوان بەناوخەڵكدائەبەخشرێتەوەبێ‌ بەرانبەروەلەو كەسانەی كە لەژێر پەردەی ئیسلامدا خۆیان حەشارداوەوبیروباوەڕیان لەگەڵ جولەكە یەكێكە –ئەوانەن كەهەڵگری بیری وەهابین –هەروەك چۆن لەمەودواڕوونی ئەكەینەوە .ڕێگای زۆر گیراوەتەبەر لەلایەن دوژمنانی دینەوە بۆ لەناوبردنی حەق وڕاستی –بەڵام لەهەموویان ترسناكتر ئەوەیە كەخەڵك ومووسڵمانان لەبیروباوەڕی ڕاستەقینەی خۆیان ئەخەنە گومانەوە و سەریان لێ‌ ئەشێوێنن بەناوی دینەوە بەهۆی ڕاگەیاندنە بەناو دينيه كانه وه و بەناوی زانست وزاناوە –ئەم خاڵە مەبەستی ئێمەیە كە دوژمنانی دەرەكی كەسانێكیان كردووە بەداردەستی خۆیان تاژەهری خۆیان لەناوموسڵماناندا بڵاو بكەنەوە –وەخۆیان بە ئەهلی نەجات نیشان ئەدەن و هەركەسێ‌ لەخۆیان نەبێت بەكافری ئەزانن.

خوێنەری سەنگین دڵنییام ناونیشانی ئەم بابەتە لای زۆرێك لە خوێنەران سەیر و تازەیە ، وە گوتارێك لەم جۆرە شتێكی نوێ و تازەیە ، بەڵام لەهەمان كاتیش دڵنیام كە خوێنەرانێكی سەنگینی تر هەن ئەم جۆرە بابەتانەیان زۆر لائاسایی و پەسەندە چونكە لە حەقیقەت و ماهیەتی بزووتنەوەی وەهابیەت تێگەیشتون ، سوپاس بۆ خوا بەهۆی كتێب و نووسین و وتارەكانمان خەڵكانێكی زۆر لە موسڵمانانی كورد زوبان وشیار بونەتەوە و تێگەیشتون ئەمەش لە فەزلی خوایە ، بانگەشەی ئێمە بۆ ئەوەیە كە بەسەر چیتر مەلاكان بەنەزانینەوە بە قسە هەڵیت و پەڵیتەكانی مەشایخە وەهابییەكانی سعودیە هەڵنەخەڵەتێن ، چەند شورەییە كە بابایەكی كورد زوبان پاش ئەوەندە ساڵە خویندن لەحوجرە لەسەر رێبازی شافعیەت و ئەشعەرییەت ،كە لەو ئیجازەنامەیەی وەری دەگرێت سلسلەی زاناكان سەیر بكات هەموو زانایانی ئەهلی سوننه ی شافعی و اشعری بوینه ،كەچی دواتر پوخت جوان ببێتە ئەڵقە لەگوێی فەتواكانی مەشایخی سعودیە كە گشتیان نۆكەر و خزمەتكاری (خائن الحرمین)ن.
من پێم وایە ئەم خەڵكە كە شوێن ئەمانە كەوتوە لەدوو هۆكار بەدەر نییە ،یا ئەوەتە لە نەزانی و كەم علمی و بێ‌ ئاگاییە لە بزووتنەوەی وەهابیەت ،یان ئەویش وەك ئەوان دجال و گومرا و نۆكەری كوفرە ، لەولاوەش وەهابیەكان خاوەن راگەیاندن و سەروەتی چاكن ،ئەهلی سوننەش بە پێچەوانەوە ، سوێند بەخوا گشت ئەومەلایانە تاوانبارن و لە رۆژی قیامەت لێپێچینەوەیان لەگەڵ دەكرێت لەسەر ئەو خۆكردنەیان ، سەیربكە هەزارەها مامۆستای عقیدە پاكی ئەشعەریمان هەیە كەچی خۆیان بێ‌ دەنگ كرتوە لەئاست ئاژوەی وەهابیەكان ، هیچ قسەیەكیش بۆ مەلا ئیسلامییەكان ناكەم چونكە ئەوان پەرژەوەندییە سیاسیەكە چاوی كوێر كردون و دڵی رەش كردوون !
لەبەشی یەكەمی ئەم گوتارە حەزئەكەم هەڵوێستی چەند سەرانێكی وەهابیەت بخەمە روو بەرامبەر (یەهوودیەكان)،لە بەشی دووەمیش تەبایی نێوان وەهابی و یەهودی دەخەمە روو لە رووی (عقیدە) ەوە ان شا‌ء الله .

ابن تیمیە و یەهود
ئاشكرایە كە مەرجەع و گەورەی وەهابییەكان (ابن تیمیە)یە ، گوتار و فەتواكانی ئو (قورئان و سوننە)یە بەلایەنەوە ،شیخ الاسلام(حاشا گەر وابی ) و معصوم و تاكە زانایە ،بۆیە زۆرێك لە زانایانی ئەهلی سوونە بە وەهابییەكان دەڵێن (تەیمیەكان) .
ابن تیمیە انحراف و لادانی گەلێ‌ زۆرە ،بەتایبەت لە (عقیدە)زۆر خراپ تێكەوتوە ، وە لە (60)بابەت لە اجماع لایداوە ،لەسەر ئەویش زنجیرە گوتارمان دەبێت .
ابن تیمیە بەوەناسراوە كە كەسێكی توندرە و متعصب بوە ، وە كەسێك بوە علمەكەی لە عقلەكەی گەورەتر و زۆرتر بوە ،هەروەك زانایان فەرمویانە ،وە لە كتێبەكانی تكفیر ئاوخواردنەوەیە و زاناگەلێكی گەورەی ئیسلامی تكفیر كردوە ،ئەوەندەی خەریكی ئاژاوە نانەوە و پەرتەوازە دروستكردن لە نێوان موسڵمانان بوە خەریكی  نه شرى مەحەببەت و دیانەت نەبوە ،تا سەرەنجام بەم هۆكارەوە بە كۆدەنگی زانایانی هەر چوار مەزهەبەكە رەوانەی زیندان كراو لەوێ‌ سەری نایەوە .
ئیمام (الحافظ ابو سعید العلائی) مامۆستای (الحافظ العراقی الاربیلی) باسی كردوە كە (ابن تیمیە)گوتویەتی :(إن التوراە لم تبدل  الفاظها  بل هی باقیە علی ما انزلت وانما التحریف فی تأویلها)لەپەرتوكی (ذخائر القصر ،لاپەرە96)

واتە :تەورات تحریف دەستكاری نەكراوە لە فزەكانی نەگۆراوە ،بەڵكو لەرووی ماناوە دەستكاری كراوە (سبحانك هذا بهتان العڤیم)
ابن تیمیە خوای گەورە و پێغەمبەرەكەی (صلی الله علیە وسلم)بەدرۆ دەخاتەوە (والعیاذ بالله)،باشە ئێمە بەكامیان باوەر بكەین ،بە خوا پێغەمبەر (صلی الله علیه والە وسلم)كە پێمانیان راگەیاندوە كە تەورات و ئینجیل تحریف كراون ،یان بە (ابن تیمیە)كە دەڵێ‌ تحریف نەكراون؟!!!!
نازانین ئەو تەبای و ئاسانكارییەی (ابن تیمیە)بۆ یەهودییەكان لە پێناو چییە ؟! پێم وایە ئەم گوتارەی (ابن تیمیە)باشترین و گەورەترین خزمەتە بە كوفری صهیونیەت و ماسونیەت و خاچ پەرستەكان ،باشە گەر بەیانی بوە گفتوگۆمان لەگەڵیان و گوتمان كتێبەكانتان (تحریف)كراون و ئەوانیش گوتیان ئێوە چی دەڵین ئا ئەوەتە (شیخ الاسلام!!!)ەكەتان دەڵێ‌ (تحریف)نەكراون !ئەوكات ئێمە چ جوابێكیان بدەینەوە ؟!!!!!

هەزارەها رەحمەت لە ئیمام و پێشەوای سەردەمی ئەهلی سوننە (شێخ محمد زاهد الكوثری)بێت كەلەم بارەیەوە فەرموویەتی :
((ولو قلنا لم يبل الاسلام في الادوار الاخيرة بمن هو أضر من ابن تيمية في تفريق كلمة المسلمين لما كنا مبالغين في ذلك ، وهو سهل متسامح مع اليهود يقول عن كتبهم انها لم تحرف تحريفا لفظيا))في كتابه (الاشفاق على أحكام الطلاق_ص72)

ابن باز و یەهوود
(ابن باز)كە گەورە و موفتی وەهابییەكانی ئەم سەردەمەبوو ،ئەویش یەكێك بوو لە خزمەتكارانی (خادم الحرمین )كەوابوو ئەویش دەبێت لەسەر رێچكەی ئاغا خائینەكەی نۆكەرایەتی و خزمتكاری بۆ كوفر و یەهودییەت بكات ،گەورەترین خزمەتی (ابن باز )ئەوەبوو كە فەتوای دەكرد كە دەبێ‌ صولح و ئاشتەوای لەگەڵ جولەكە بكرێت بەبێ‌ هیچ مەرج و شەرتێك،وە واشی داناوە كەئەمە موافقەتی قورئان و سوننەت ئەكات ،دەی والله ئەمە هەر بە فەتوای حاخامی جولەكەكان دەچێت نەك مفتی موسڵمانان ،ئەم فەتوایەی ابن باز كات خۆی لەم گۆڤار و رۆنامانە بڵاوكرایەوە –ڕۆژنامەی –ندا‌و الوطن –ی لوبنانی ژمارە 644ڕۆژنامەی الدیار – ی لوبنانی ژمارە 2276لە بەڕواری 22/12/1994

جا ئەوەی شاینی باسكرن بێت یەهودییەكان بەم فەتوایەی (ابن باز)زۆر دڵخۆش بوون و گەشانەوە ،بەتایبەت برا دڵسۆزەكەی ابن باز ،وەزیری خارجی جوولەكە –شمعون پیرێز –زۆر دڵخۆش بوو وەداوای لەهەموو عەرەب كرد كە لە ڕێگای ئیبن و بازەوە بڕۆن و بەگوێ‌ ی بكەن
وەك لە ژمار(2754)ی رۆژنامەی (تەلەگراف)ی ئوستورالی بڵاوكرایەوە .
دەی روو رەشی دونییاوقیامەت بۆ ئەوكەسانە كە خۆڵ دەكەن بەچاوی موسڵمانان و بەشڵكە درۆینە موسڵمانیەتیەكەیان خزمەت بە كوفری صهیونیەت دەكەن ،خوای گەورە ئەوكەسانەش ریسوا بكات كە شوێن كەوتەوەی ئەم ابن بازه نۆكەرەن .

البانی و یەهوود
قسە لەسەر كەسایەتی البانی ناكەم ،چونكە كتیبێكی تایبەتی  لەلایەن مامۆستای (عاڵایی)یەوە  لەسەر نووسیوە بەناونیشانی(ناسینی ئەلبانی لە رێگەی گوتار و فەتواكانی)ئا لەوێ‌ ورد و درشتی كەسایەتی ئەم كابرایەى خستۆتە روو ، تەنها ئەوەندە دەڵێم ئەلبانی (هادم الدین)بوە نەك (ناصرالدین)!
ئەم كابرایەش وەك برا وەهابییە نۆكەراكانی ،بۆ ئەوەی پەیمانی نۆكەرایەتی بۆ اسرائیل بباتەسەر ،فەتوای دەركرد كە :شورش و هەڵسانەوەكانی گەلی فەلەستین بەرامبەر ئیسرائیلی كافر دروست نییە و بێ‌ شەرعییە ،وەدەڵێ‌ شەهیدەكانی راپەرینی فەلەستینی شەهید نین و بەڵكو خۆكوژن !! وەدەڵێ‌ پێویستە لەسەر موسڵمانانی فەلەستین وڵاتەكەیان بۆ اسرائیل چۆل بكەن و بوەتە دار الكفر

سەیری ڕۆژنامەی اللوا‌ء )ی ئەردەنی بكەن لەبەرواری 7/7/1993لا16وەكتێبی (فتاوی البانی )كۆكردنەوەی عكاشە عبدالمنان طبع مكتبە التراث

لا18وەشریتی تۆماركراوە بەدەنگی ئەلبانی لە ماڵی خۆی لەبەرواری 22/4/1993

دكتۆ علی الفقیر ، تەعلیق لەسەر ئەم فەتوایەی (البانی )دەلێ‌ :(ان هذه الفتوی صادرە عن شیطان) واتە :ئەم فەتوایە لەلایەن شەیتانەوە دەرچووە .
پاشان دەلێت فەتواكەی ئەلبانی لە فەتوایەكی صرف یهودی دەچێت.

ئا ئەویە بەناو محدیثی وەهابییەكان،نۆكەری ئاغا یەهودییەكانی ،دوژمنی ئیسلام موجاهیدانی فەلەستین



حمود بن عبدالله التویجری و یەهوود

حەمود لە كتێبی عقیدە اهل الایمان فی خلق ادم علی صورە الرحمن ،طبع دار اللوا‌ء الریاض    طبعة الثانية لا76كە دەستخۆشی ئیبن و بازی لەسەرە ،حموود ئەڵێ خوا مرۆڤەكانی لەسەر شێوەی خۆی دروستكردووە ئەمە لە كتێبەكانی پێشینەدا هاتووە وەكو تەورات –لە سفر الاول ) داهاتووە خوا ئەڵێ‌ لەمەولا مرۆڤ دروست ئەكەین لەسەر شێوەی خۆمان

عبدالرحیم عكورو يه هوود

لە ڕۆژنامە –شێخان –ی ئەردەنی بەرواری 28/12/1995ی شەمە ئەڵێ‌ ناتوانم بلێم جوولەكە كافرە



سید سابق ويه هوود لە كتیێبی (فقە السنە ) بەرگی 2لا96-چاپی هەشتەم دار الكتاب العربی -1987ئەڵێ‌ ئەهلی كتاب و موسَڵمان جیاوازیەكی وایان نی یە چونكە باوەڕیان بەخواو پێغەمبەران هەیە -!!بەڵام خوای تەعالا ئەفەرمووێ‌ [[قل یااهل الكتاب لم تكفرون بایات الله ]] 98ال عمران[لن ترضی عنك الیهود ولانصاری حتی تتبع ملتهم ]–بقرە- 120-واتە جولەكەو گاور لێت ڕازی نابن هەتا شوێن ئایینەكەیان دەكەویت هەر لەبەر ئەمە ئەبێ‌ موسڵمان زۆر بەئاگابن و فریو خواردووی دەستی كەسانێ‌ نەبن كە بەكرێگیراوی كوفرو بێگانەن  





چاوەروانی بەشی دووەم بن



13‏/08‏/2011

رولي قه له ره ش


بسم الله الرحمن الرحيم

له‌ قورئانی پیرؤز قه‌له‌له‌ش له‌ سوره‌تی المائدة دا باس كراوه‌ بسم الله الرحمن الرحيم وَاتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَأَ ابْنَيْ آدَمَ بِالْحَقِّ إِذ قَرَّبَا قُرْبَانًا فَتُقُبِّلَ مِن أَحَدِهِمَا وَلَمْ يُتَقَبَّلْ مِنَ الآخَرِ قَالَ لَأَقْتُلَنَّكَ قَالَ إِنَّمَا يَتَقَبَّلُ اللَّهُ مِنَ الْمُتَّقِينَ ٢٧ لَئِن بَسَطتَ إِلَيَّ يَدَكَ لِتَقْتُلَنِي مَا أَنَاْ بِبَاسِطٍ يَدِيَ إِلَيْكَ لِأَقْتُلَكَ إِنِّي أَخَافُ اللَّهَ رَبَّ الْعَالَمِينَ ٢٨ إِنِّي أُرِيدُ أَن تَبُوءَ بِإِثـْـمِي وَإِثـْـمِكَ فَتَكُونَ مِنْ أَصْحَابِ النَّارِ وَذَلِكَ جَزَاء الظَّالِمِينَ ٢٩ فَطَوَّعَتْ لَهُ نَفْسُهُ قَتْلَ أَخِيهِ فَقَتَلَهُ فَأَصْبَحَ مِنَ الْخَاسِرِينَ ٣٠ فَبَعَثَ اللَّهُ غُرَابًا يَبْحَثُ فِي الأَرْضِ لِيُرِيَهُ كَيْفَ يُوَارِي سَوْءَةَ أَخِيهِ قَالَ يَا وَيْلَتَى أَعَجَزْتُ أَنْ أَكُونَ مِثْلَ هَذَا الْغُرَابِ فَأُوَارِيَ سَوْءَةَ أَخِي فَأَصْبَحَ مِنَ النَّادِمِينَ ٣١
واته‌ به‌سه‌رهات و هه‌والی ئه‌و دوو كوره‌ی ئاده‌م بؤ ئه‌و خه‌لكه‌ بخوينه‌ره‌وه‌ كه‌ به‌راستی روویداوه‌ , ئه‌وه‌ بوو كاتيك هه‌ردووكیان قوربانیان كرد , له‌ یه‌كيكیان وه‌رگیرا كه‌ له‌سه‌ر حه‌ق بوو , له‌ خوا ترس بوو و له‌وه‌ی تریان وه‌رنه‌گیرا چونكه‌ رق ئه‌ستوورو حه‌سودو خوانه‌ناس بوو به‌ براكه‌ی گوت هه‌ر ده‌تكوژم , ئه‌ویش له‌وه‌لامی هه‌ره‌شه‌كه‌یداوه‌و وتی خوای گه‌وره‌ ته‌نها له‌ پاريزكاران قوربانی و چاكه‌ وه‌رده‌گريت سويند به‌خوا ئه‌گه‌ر تؤ ده‌ست دريژ بكه‌یت بؤ من بؤ ئه‌وه‌ی بمكوژیت , من ده‌ست دريژ ناكه‌م بؤتؤ بؤ ئه‌وه‌ی بتكوژم چونكه‌ به‌راستی من له‌ سزاو تؤله‌ی خوای په‌روه‌ردگاری جیهانیه‌كان ده‌ترسم من به‌و ده‌ست دريژ نه‌كردنه‌م به‌راستی ده‌مه‌ويت به‌ گوناهی من و گوناهی خؤشته‌وه‌ بگه‌ريیه‌وه‌ , ئه‌وجا ده‌بیته‌ نیشته‌جيی ناو ئاگر , هه‌ر ئه‌وه‌شه‌ پاداشتی سته‌مكاران سه‌رئه‌نجام نه‌فسی سه‌ركه‌شی هانیداو كوشتنی براكه‌ی لا ساده‌و ئاسان كردو كوشتی
ئیتر خؤی خسته‌ ريزی خه‌ساره‌تمه‌ند و زه‌ره‌رمه‌ندانه‌وه‌ له‌وه‌ودوا گیری خوار به‌ده‌ست ته‌رمه‌كه‌یه‌وه‌ , چونكه‌ وادیاره‌ یه‌كه‌م كه‌سه‌ كوژرابيت شه‌هید بووبيت , ئه‌وسا خوای میهره‌بان قه‌له‌ره‌شيكی ناردو چاليكی له‌ زه‌ویدا هه‌لكه‌ند بؤ قه‌له‌ره‌شيكی تری مرداره‌وه‌ بوو تا نیشانی بدات چؤن لاشه‌ی براكه‌ی بشاريته‌وه‌ هه‌ر كه‌ ئه‌وه‌ی دی ووتی هاوار له‌من , ئایا ئه‌وه‌ من نه‌مده‌توانی وه‌كو ئه‌و قه‌له‌ره‌شه‌ بكه‌م و به‌قه‌ده‌ر ئه‌وم لينه‌هات تا لاشه‌و عه‌یب و عاری براكه‌م بشارمه‌وه‌ ئیتر بؤ هه‌میشه‌ چووه‌ ريزی په‌شیمانانه‌وه
رؤلئ و گرینگی قه‌له‌له‌ش له‌م چیرؤكه‌دا بؤ فيركردنی ئاده‌میزاده‌ چؤن مردووه‌كانیان ده‌نيژن . بؤ خوای گه‌وره‌ له‌ نيو گشت دروستكراوه‌كاندیدا قه‌له‌ره‌شی هه‌لبژارد تا ببيته‌ یه‌كه‌م فيركاربه‌دواداچوونی زانسته‌كان ئه‌وه‌یان جيگیر كردووه‌ كه‌ قه‌له‌ره‌ش زیره‌كترین بالنده‌یه‌ وه‌ به‌گشتی فيلبازترین بالنده‌یه‌ , به‌ هؤی ئه‌وه‌ی قه‌له‌ره‌ش قه‌باره‌ی نیوه‌ی ميشكی له‌ ميشكی گشت بالنده‌ ناسراوه‌كان گه‌وره‌تره‌ . وه‌ له‌ نيو ئه‌و زانیاریانه‌ی به‌دواداچوونی زانستی جيگیریان كردووه‌ له‌ جیهانی گیانه‌وه‌ردا له‌ لای قه‌له‌ره‌شه‌كاندا بؤ هه‌ر تاوانيك سزایه‌كی تایبه‌ت هه‌یه‌ . تاوانی داگیركردنی خواردنی بيچووه‌قه‌له‌ره‌ش سزاكه‌ی ئه‌وه‌یه‌ كؤمه‌ليكیان هه‌لده‌ستن به‌ هه‌لكه‌ندنی گشت په‌ره‌كانی تاوانبار تا وای ليديت توانای فرینی نامينئ‌ وه‌ك بيچووه‌كی بچووكی لئ ديت كه‌ هيشتا گه‌شه‌ی نه‌كردبيت . تاوانی تيكدان و ده‌ست به‌سه‌راگرتنی هيللانه‌ دادگاییه‌كه‌ی له‌ لایه‌ن قه‌له‌ره‌شه‌كانه‌وه‌
ئه‌وه‌ی ده‌ست دريژی كردووه‌ له‌سه‌ری پيویست ده‌كرئ‌ كه‌ هيللانه‌یه‌كی نوئ‌ بؤ خاوه‌نه‌كه‌ی دروست بكاته‌وه‌ . تاوانی ده‌ست دريژی كردنه‌ سه‌ر مئ یه‌ی قه‌له‌له‌شيكی تر ئه‌مه‌ سزاكه‌ی ئه‌وه‌یه‌ كه‌ كؤمه‌له‌ قه‌له‌ره‌شيك هه‌لده‌ستن به‌ كوشتنی ده‌ست دريژی كار لئ ی ده‌ده‌ن تا ده‌مريت . ئه‌م دادگاییانه‌ وه‌ك داب و نه‌ریتیان له‌ كيلگه‌یه‌ك له‌ كيلگه‌كانی كشتوكالی ده‌به‌ستريت , یان له‌ زه‌ویه‌كی پان به‌رین , سیمای دادگایی له‌ كاتی دیاری كراودا كؤده‌بنه‌وه‌ , تاوانبار له‌ ژير ركيفی كؤمه‌ليك پاسه‌وانی توندره‌ودا پاسه‌وانی لئ ده‌كرؤ‌ , دادگاییه‌كه‌ ده‌ست پئ ده‌كات و تاوانبار سه‌ری نزم ده‌كات , باله‌كانی بؤ خواره‌وه‌ شؤر ده‌كاته‌وه‌ , ده‌نگی ده‌گريته‌وه‌ وه‌ك دان نانيك به‌ تاوانه‌كه‌ . ئینجا ئه‌گه‌ر بریاری كوشتنی به‌سه‌ردا برا , كؤمه‌ليك له‌ قه‌له‌ره‌شه‌كان باز ده‌ده‌نه‌ سه‌ری و هيرش بؤ تاوانبار ده‌كه‌ن و به‌ ده‌نوكه‌كه‌یان پارچه‌پارچه‌ی ده‌كه‌ن تا ده‌مريت , پاشان یه‌كيك له‌ قه‌له‌ره‌شه‌كان به‌ ده‌نوكی هه‌لی ده‌گريت و گؤريكی به‌ ئه‌ندازه‌ی قه‌باره‌ی بؤ هه‌لده‌كه‌نئ‌ , ده‌یخه‌نه‌ گؤرو گلی به‌سه‌ردا ده‌كه‌ن , وه‌ك ريز گرتنيك بؤ مردوو . ئا به‌م شيوه‌یه‌ قه‌له‌ره‌ش به‌ دادوه‌ری خوایی هه‌لده‌ستيت له‌سه‌ر روی زه‌وی به‌ چاكتر له‌وه‌ی كه‌ زؤر له‌ ئاده‌میزاد پيی هه‌لناستن . پاك و بيگه‌ردی بؤ خوا پاك و بيگه‌ردی بؤ خوا پاك و بيگه‌ردی بؤ خوا

كاتيك ده لين يا الله


بسم الله الرحمن الرحيم

جه‌سته‌مان چی به‌سه‌رديت کاتيک ئه‌ليین یا الله‌ ليکؤلینه‌وه‌یه‌کی هؤله‌ندی له‌زانکؤی امستردام گه‌شته‌ ئه‌وراستییه‌ی ووشه‌ی پیرؤزی یا الله‌ ده‌بيته‌هؤی به‌تالکردنه‌وه‌ی تووره‌ی وشپزه‌ی مرؤف به‌شيووه‌یه‌کی پراتیکی وه‌حاله‌تی ئارامی و ريک وپيکی ده‌گيريته‌وه‌ بؤمرؤف ليکؤلینه‌وه‌که‌بؤماوه‌ی ٣ سال ئه‌م تاقیکردنه‌وه‌یه‌ی کردله‌سه‌رچه‌ندنه‌خؤشيک که‌هه‌نديکیان ته‌نانه‌ت عه‌ره‌بیشیان نه‌ده‌زانی ئه‌نجامه‌کان زؤردلخؤشکه‌ربوون به‌تایبه‌ت له‌گه‌ل ئه‌ونه‌خؤشانه‌ی که‌به‌ده‌ست حاله‌تی دوودلی وتووره‌ی ونائارامی یه‌وه ئه‌نالينن ليکؤله‌ره‌وه‌که‌ به‌شيووه‌یه‌کی پراتیکی سودی ووشه‌که‌ی روونکردؤته‌وه‌ و ئه‌لئ پیتی ،أ، له‌به‌شی سه‌ره‌وه‌ی سنگه‌وه‌ده‌ره‌چيت یان سه‌ره‌تای کپئه‌ندامی هه‌ناسه‌دووباره‌کردنه‌وه‌ی هه‌ناسه‌دان ريک ده‌خات ودل وده‌روون ئارام ده‌کاته‌وه‌ پیتی لام له‌ئه‌نجامی به‌رکه‌وتنی زمان به‌به‌شی سه‌ره‌وه‌ی مه‌لاشوودرووست ده‌بيت که‌ئه‌م کاره‌ش ده‌بيته‌هؤی بئ ده‌نگ بوون بؤچه‌ن چرکه‌یه‌ک یان به‌شيک له‌چرکه‌یه‌ک که‌ده‌بيته‌هؤی ئارامی ده‌روونی به‌لام پیتی هاء که‌له‌دوای سئ لام ديت له‌قوولای سنگه‌وه‌ده‌رده‌چيت وهه‌ردووسییه‌کان یه‌ک ده‌خات ليدانی دل به‌شيووه‌یه‌کی ئاسای ريک ده‌خات

نوستن له سه ر لاي راست نوستنيكي ته ندروستيه


بسم الله الرحمن الرحيم

عایشه‌ دایکی ئیمان داران سه‌لامی خوای لئ بيت فه‌رمویه‌تی کاکتيک پيغه‌مبه‌ر صلى الله عليه وسلم ده‌خه‌وت ده‌ستی راستی ده‌خسته‌ ژير رومه‌تی له‌سه‌ر لای راست ده‌خه‌وت . تويژه‌رانى سه‌ربه‌زانكؤیه‌كى ئه‌مریكى دووپاتیان كردؤته‌وه‌كه‌نووستن له‌سه‌ر لاى راسته ‌شيوه‌ نووستنيكى ته‌ندروسته‌ و مرؤف دوور ده‌بيت له‌و نه‌خؤشیانه‌ى كه‌ له ‌كاته‌كانیتر ئه‌گه‌رى تووش بوونى هه‌یه‌. له‌مباره‌یه‌وه ‌تويژه‌رانى زانكؤى كلیفلاند له ویلایه‌تى ئۆهایۆ ى ویلایه‌ته ‌یه‌كگرتووه‌كانى ئه‌مریكاوه ‌ئاماژه‌یان به‌وه ‌كردووه ‌كه ‌نووستن له‌سه‌ر لاى راست باشترین جؤرى نووستنه‌، له‌به‌ر ئه‌وه‌شيوه‌ى نووستنيكى ته‌ندروسته ‌و بئ كيشه‌یه‌ هه‌روه‌ها تويژه‌ره‌كان ئاماژه‌شیان به‌وه‌داوه ‌كه‌ نووستن له‌سه‌ر لاى راسته‌ ده‌بيته ‌هؤى پاريزگارى كردن له‌بربره‌كانى پشت له‌ ئازار و ئارام كردنه‌وه‌ى ميشك و چه‌ندین سوودى تر

كورته يه ك له زياني ايمام شافعي خواليي رازيبي


بسم الله الرحمن الرحيم

ناوى موحه‌مه‌ده‌ کونیه‌که‌ی ئه‌بو عبدالله یه‌ کوری ئیدریسی کوری عه‌باسی کوری عوسمانی کوری شافیعی کوری سائیبی کوری عوبه‌یدی کوری عه‌بد یه‌زیدی کوری هاشمی کوری موته‌لبی کوری عبدلمه‌نافه‌ دایکیشی له‌ عه‌شیره‌تی ئه‌زد ه‌ ناوی فاتمه‌یه‌ له غه‌ززه‌ له‌ مانگی ره‌جه‌بی سالی ١٥٠ ی کؤچی به‌رامبه‌ر ٧٦٧ ی زاینی له‌دایک بووه‌، باوکی پیاويکی هه‌ژاری خه‌لکی حیجاز سعودیه‌ بووه‌ پيش له‌دایک بوونی ئیمامی شافیعی چووه‌ بؤ فه‌له‌ستین وله‌ عسقلان و غه‌ززه‌ ماوه‌ته‌وه‌ و جيگیر بووه‌ دوای له‌دایک بوونی ئیمامی شافیعی به‌ماوه‌یه‌کی کورت مردوه‌ خوای لئ خؤش بيت ئیمامی شافیعی له‌ سالی ١٧٩ کؤچی دا ئافره‌تيکی هيناوه‌ به‌ ناوی حه‌میده‌ی کچی نافیع که‌ نه‌سه‌بی ده‌چيته‌وه‌ سه‌ر عوسمانی کوری عه‌فان خوا لي ی خؤش بيت ئه‌م ژن هينانه‌شی دوای وه‌فاتی ئیمام مالیکی مامؤستای بووه‌ له‌و کاته‌دا ته‌مه‌نی ئیمام شافیعی ٢٩ سال بووه‌ له‌م خيزانه‌ی کوريکی هه‌بووه‌ به‌ناوی ابو عوسمان محمد که‌ چه‌ندین پله‌ی هه‌بووه‌ له‌ ده‌وله‌تی ئیسلامی دا تا بؤته‌ قازی حه‌له‌ب
وه‌ دووکچیشی هه‌بووه‌ به‌ ناوی فاتمه‌ و زه‌ینه‌ب ئیمامی شافیعی بالای به‌رز بووه‌ و زؤر ره‌وشت به‌رزیش بووه‌ و خه‌لکی خؤشیان ویستوه‌ وزمانيکی عه‌ره‌بی پاراوی زانیوه‌ زؤر به‌شه‌خسیه‌ت بووه‌ و خاوه‌نی سه‌خاوه‌ت وچاکه‌کردن بووه‌ له‌گه‌ل خه‌لكدا ریش وسه‌ری به‌ره‌نگی سوور ره‌نگ ئه‌کرد وه‌ک له‌ سوننه‌تی پيغه‌مبه‌ری خوا هاتووه‌ خاوه‌نی ده‌نگيکی خؤش بووه‌ له‌ قورئان خويندن دا به‌راده‌یه‌ک ئه‌گه‌ر خه‌لکی مه‌ککه‌ بیان ویستبایه‌ بگرین له‌ ترسی خوا کؤ ده‌بونه‌وه‌ وگويیان لئ ئه‌گرت وهه‌موویان ده‌ستیان ئه‌کرد به‌ گریان ئه‌وه‌نده‌ ده‌نگی خؤش و حه‌زین بووه‌ وه‌ زؤر ئازا بووه‌ وه‌ تیرئه‌ندازيکی باشیش بووه‌ وه‌ ده‌ستی شیعریشی هه‌بووه
که‌ باوکی وه‌فات ئه‌کات له‌ فه‌له‌ستین که‌ ته‌مه‌نی ئه‌گاته‌ دوو سال دایکی ئه‌یه نيته‌وه‌ بؤ مه‌ککه‌ له‌ گه‌ره‌کيک نزیک که‌عبه‌ که‌ ناوی شعب الخیف جيگیر ده‌بن که‌تؤزيك گه‌وره‌ ده‌بيت دایکی ده‌ینيريت بؤلای مامؤستا قورئانی فير بکات به‌لام له‌به‌ر که‌م ده‌ستی دایکی ناتوانيت پيداویستی قورئان خويندنی بؤ دابین بکات مامؤستا وه‌ری ناگريت به‌لام هه‌ر ئه‌روات گوئ ئه‌گريت له‌ مامؤستا ئه‌و وانانه‌ی که‌ مامؤستا له‌سه‌ر قورئان به‌ قوتابیه‌کانی ده‌ليت ئه‌م له‌به‌ری ئه‌کات به‌هؤی خويندنه‌وه‌ی مامؤستا پاشان مامؤستا که‌ ئه‌بینيت ئه‌وه‌نده‌ زیره‌که‌ وه‌ری ده‌گريت که‌ ته‌مه‌نی ده‌گاته‌ حه‌وت سال هه‌موو قورئان له‌به‌ر ئه‌کات، و له‌گه‌ل ئه‌مه‌شدا ده‌ست به‌ خويندنی علومی عه‌ره‌بی ده‌کات له‌ مزگه‌وتی مسجد الحرام تا له‌هه‌موو عیلمه‌کاندا زؤر شاره‌زا ده‌بيت وله‌هه‌موو له‌هجه‌کانی عه‌ره‌بی شاره‌زا ئه‌بيت
به‌هؤی وه‌رگرتنی ئه‌و له‌هجانه‌ له‌و خوله‌ ده‌شته‌کیانه‌ی عه‌ره‌به‌وه‌ دواتریش ده‌ست به‌خونيدنی علومی علوم قورئان و علومی حه‌دیس و فیقه‌ ده‌کات و خؤی بؤ ته‌رخان ده‌کات و زؤر سه‌رکه‌وتوانه‌ ته‌واویان ده‌کات
دوای ئه‌وه‌ی لای هه‌رچی مامؤستای شاره‌زای مه‌ککه‌ هه‌یه‌ خويندن ته‌واو ده‌کات پاشان ئه‌روات بؤ مه‌دینه‌ بؤ خزمه‌تی ئیمام مالیک ماوه‌یه‌ک له‌خزمه‌تیا ئه‌بيت الموگڕ ی له‌لا ئه‌خوينيت وه‌ ئیمام مالیک داوای لئ ئه‌کات له‌جيگای خؤی الموگڕ بمينيته‌وه‌ به‌ قوتابیه‌کانی، هه‌شت مانگ له‌وئ ئه‌مينيته‌وه‌ و پاشان ئه‌روات بؤ کوفه‌ له‌گه‌ل ئه‌و حاجیانه‌ی له‌ عيراقه‌وه‌ هاتبوون بؤ حه‌ج که‌پرسیاریان لئ ده‌کات کئ موفتی عيراقه‌ پیاويکیان ده‌لئ موحه‌مه‌دی کوری حه‌سه‌ن و ئه‌بو یوسف له‌گه‌ل حاجیه‌کانی عيراق دا ئه‌روات بؤ عيراق دوای پرس کردن به‌ ئیمام مالیک وئیجازه‌ی رؤیشتنی ئه‌داتئ ودواى ٢٤ رؤژ ئه‌گه‌نه‌ کوفه‌ وله‌گه‌ل هه‌ردوو زانای کوفه‌ محمدی کوری حسن وئه‌بو یوسف یه‌کتر ئه‌بینن و باس وموناقه‌شاتی عیلمی زؤر ده‌که‌ن و ئیمام محمدی کوری حه‌سه‌ن زؤر ريزی ئیمام شافیعی ده‌گريت له‌و ماوه‌یه‌دا ئیمامی شافیعی زؤر شتی له‌ ئیمام محمد وه‌ر ده‌گرئ
که‌ ده رؤ‌ن باری ووشتريک عیلمی لئ وه‌ر گرتوه‌ و نوسیویه‌تی یه‌وه‌ پاشان گه‌راوه‌ به‌ ولاتی ئيران وبه‌غداو کوردستانی عيراق وتا تورکیا که‌ ماوه‌یه‌ک له‌ حران ماوه‌ته‌وه‌ پاشان چووه‌ بؤ فه‌له‌ستین له‌ ڕامه‌ڵه‌ ماوه‌ته‌وه‌ ئه‌م سه‌فه‌ره‌ی دوو سالی پئ چووه‌ له‌ سالی ١٧٢ ی کؤچی تا سالی ١٧٤ ی کؤچی شاره‌زای زؤری له‌و سه‌فه‌ره‌ی دا وه‌رگرتوه‌ و عادات و ته‌قالیدی باو نه‌ریتی ئه‌و وولاتانه‌ی گه‌راوه‌ شاره‌زا بووه‌ جاريکی تر له‌ رامله‌وه‌ ده‌گه‌ريته‌وه‌ بؤ مه‌دینه‌ له‌کاتی نويژی عه‌سردا که‌ ئیمام مالیک ده‌رسی هه‌یه‌ هه‌موو قه‌تابیه‌کانی داده‌نیشن و ئیمام شافیعیش له‌دواوه‌ داده‌نیشيت بئ ئه‌وه‌ی ئیمام مالیک بزانيت ئیمام مالیک ده‌ست ده‌کات به‌ پرسیار کردن له‌ قوتابیه‌کان ده‌رباره‌ی بریندار کردنی ده‌ست به‌ ئه‌نقه‌ست چی له‌سه‌ره‌ بیدات به‌و که‌سه‌ی برینداری کردوه‌ هیچ قوتابیه‌ک نازانيت ئیمام شافیعی به‌ قوتابیه‌ک ده‌ليت که‌ له‌پاڵی دایه‌ ئه‌وه‌ وه‌لامه‌که‌یه‌تی ئه‌ویش هه‌موو وه‌لامه‌که‌ ده‌داته‌وه
ئیمام مالیک ده‌لئ چؤن ئه‌و وه‌لامانه‌ ده‌زانیت ئه‌ویش ده‌لئ کوريکی گه‌نجم له‌لایه‌ ئه‌و پيم ده‌لئ ئیمام مالیک ئه‌و گه‌نجه‌ بانگ ده‌کات بزانئ کئ یه‌ که‌ سه‌یر ده‌کات شافیعی یه‌ له‌ کورسی یه‌که‌ی ديته‌ خواره‌وه‌و باوه‌شی پيدا ده‌کات وبه‌ ئیمام شافیعی ده‌ليت تؤ ئه‌م باسه‌یان بؤ ته‌واو بکه‌ وپيیان بلؤ له‌باتی من، ئه‌م ساله‌یان چوار سال و چه‌ن مانگيک له‌ مه‌دینه‌ له‌ خزمه‌تی ئیمام مالیک دا ده‌مينيته‌وه‌ تا له‌سالی ١٩٧ ی کؤچی دا ئیمام مالیک وه‌فات ده‌کات خوای گه‌وره‌ به‌ به‌زه‌ی خؤی لئ ی خؤش بيت دوای مردنی ئیمام مالیک ژن ده‌ينيت و له‌گه‌ل والی یه‌مه‌ندا ئه‌روات بؤ یه‌مه‌ن و والی یه‌مه‌ن هه‌ندئ کاروباریشی پئ ئه‌سپيرئ له‌ ولاتی یه‌مه‌ن له‌به‌ر هه‌لکه‌وتوی وزیره‌کی ئیمامی مالیک زاناکانی یه‌مه‌ن حه‌ساده‌تیی پئ ده‌به‌ن و به‌خه‌لیفه‌ هارونه‌ ره‌شید ده‌لين که‌ شافیعی سه‌ريکی عه‌له‌ویه‌کانه‌ که‌ دژی خه‌لیفه‌ وعه‌باسی یه‌کان کاریان ده‌کرد به‌کؤت وزنجیر کراوی ده‌یه ينن بؤ به‌غداد و زؤر له‌و که‌سانه‌ که‌له‌گه‌لی دا بوون ده‌کوژرين به‌لام ئه‌و دوای قسه‌و ووتو ويژيکی زؤر له‌گه‌ؤ هارونه‌ ره‌شیدا ئازاد ده‌کريت و هارونه‌ ره‌شید زؤر ريزی لئ ده‌گريت
دوای رزگار بوونی له‌م زه‌حمه‌ته‌ ده‌گه‌ريته‌وه‌ بؤ مه‌ککه‌ له‌ سالی ١٨١ی کؤچی ئه‌گاته‌ مه‌ککه‌ خه‌لکی له‌قه‌راغی شاردا پيشوازیه‌کی گه‌رمی لئ ده‌که‌ن وحه‌فده‌ سال له‌مه‌ککه‌ ده‌مينيته‌وه‌ خزمه‌تی مسولمانان ده‌کات و مه‌زهه‌به‌که‌ی له‌ناو ئه‌و حاجیانه‌ی دين بؤ حه‌ج بلاو ده‌کاته‌وه‌ و ئه‌وانیش ئه‌یبه‌نه‌وه‌ بؤ ولاتی خؤیان له‌و ماوه‌یه‌دا ئیمام ئه‌بو یوسف وه‌فات ده‌کات له‌ سالی ١٨٢ ی کؤچی دا و له‌سالی ١٨٨ ی کؤچی دا ئیمام محمدی کوری حه‌سه‌نیش وه‌فات ده‌کات و هه‌روه‌ها هارونه‌ ره‌شیدیش وه‌فات ده‌کات و به‌یعه‌ت ده‌دريت به‌ مه‌ئمون و ده‌بيت به‌ خه‌لیفه‌ و له‌و کاته‌دا ئیمامی شافیعی جاريکی تر ده‌گه‌ريته‌وه‌ بؤ به‌غداو یه‌ک مانگ له‌وئ ئه‌بيت وه‌ له‌مزگه‌وتی گه‌وره‌ی به‌غدا ده‌رسيک داده‌نيت که‌له‌ بیست ده‌رزی عیلمی زیاتری تیا بوو دووای ده‌رس دانانه‌که‌ی ئه‌م ئه‌بيت به‌ سئ ده‌رس و هه‌موویان درؤن بؤ ده‌رسه‌که‌ی ئیمامی شافیعی له‌و کاته‌دا که‌ ئیمامی شافیعی له‌به‌غداد بوو مه‌ئمون عه‌باسی کوری موسای کرد به‌ والی میسر ئیمامی شافیعیش له‌گه‌لی دا رؤیشت بؤ میسر وه‌ خه‌لکی به‌غدا له‌شار چوونه‌ ده‌ره‌وه‌ بؤ خواحافیزی له‌ ئیمامی شافیعی له‌ ناویاندا ئیمامی ئه‌حمه‌دی کوری حه‌نبه‌لی تيدا بوو وه‌ ئیمامی شافیعی ده‌ستی ئیمامی ئه‌حمه‌دی گرت ودوو به‌یت شعری خوينده‌وه‌ ئیمامی ئه‌حمه‌د و شافیعی و خه‌لکه‌که‌ش ده‌ستیان کرد به‌ گریان له‌ ٢٨ ی شوالی سالی ١٩٨ی کؤچی له‌گه‌ل عه‌باسی کوری موسا گه‌یشته‌ میسر وه‌
به‌گه‌یشتنی هه‌موو زانایانی میسر هاتن بؤ خزمه‌تی کؤمه‌ل کؤمه‌ل له‌وانه‌ عبدالله ی کوری حه‌که‌م که‌ زانای به‌ناوبانگی میسر بوو چوار هه‌زار دیناری دا به‌ ئیمامی شافیعی له‌میسر ده‌ستی کرد به‌ ده‌رس ووتنه‌وه‌ له‌ مزگه‌وتی عه‌مری کوری عاس له‌ ‌دوای نويژی به‌یانی تا نیوه‌رؤ ده‌رسی ده‌وته‌وه‌ ئیمام مالیک ده‌ليت هیچ قوره‌یشیه‌ک نه‌هاتوه‌ بؤ لام بخوينيت به‌قه‌ده‌ر محمدی کوری ئیدریس شافیعی زیره‌ک بوو بيت سوفیانی سه‌وری ئه‌گه‌ر پرسیاری ته‌فسیری قورئان یان شه‌رعیان لئ بکردایه‌ لای ده‌کرده‌وه‌ به‌لای ئیمامی شافیعی دا و ده‌یوت له‌م پرسیار بکه‌ن موسلیمی کوری خالد که‌ مامؤستای بووه‌ له‌ کاتيکدا که‌ته‌مه‌نی پانزه‌ سال بووه‌ پئ ی ووت کاتی ئه‌وه‌ت هاتوه‌ که‌ فه‌توا بده‌ی ئیمامی ئه‌حمه‌د و یه‌حیای کوڕی سه‌عید ئه‌یانوت ئيمه‌ چل ساله‌ له‌ نويژه‌کانماندا داوای خيرو داوای لئ خؤش بون بؤ ئیمامی ئافیعی ده‌که‌ین وه‌ ئه‌بو یوسف ده‌ليت تؤ شایسته‌ی کتيب دانانیت کتيبه‌کانی ئیمام شافعی ئه‌م کتيبانه‌ی داناوة يةك الزعفران باسی حوکمی سه‌هو ده‌کات له‌ نويژدا وه‌ ئه‌م کتيبه‌ ناویش ده‌بريت به‌ الحجه‌ دووةم الرساله‌ ده‌رباره‌ی اێول الفقه له‌ میێر نوسیویه‌تی سييةم جماع العلم باسی سوننه‌ت و به‌لگه‌ی سوننه‌ت ده‌کات بؤ حوکمی شه‌رعی چوارةم الڕم که‌کتيبيکی فقهی یه‌ ‏پينجةم الڕملاء الێغیر شةشةم الڕمالی الکبرى حةوتةم مختێر المزنی هةشتةم مختێر البویکی
وه‌فات کردن و شوينی ناشتنی ئیمامی شافیعی پينج سال و نؤ مانگ ماوه‌ته‌وه‌ له‌ میسر له ‌٢٨ شه‌والی ١٩٨ ی کؤچی تا ٢٩ ره‌جه‌بی ٢٠٤ ی کؤچی له‌م ساله‌دا تووشی نه‌خؤشی مایه‌سیری بوو پاشان توشی نه‌زیف و خوين لئ رؤیشتن بوو تا له‌ شه‌وی جومعه‌ مانگی ره‌جه‌بی سالی ٢٠٤ ی کؤچی دوای نويژی عیشا وه‌فاتی کرد که‌ سه‌ری له‌باوه‌شی قوتابی به‌وه‌فای الربیع الجزیری دا بوو کاتؤ که‌ کؤچی دوای کرد پاشان به‌ قه‌ره‌بالغی یه‌کی زؤر برا بؤ سه‌ر قه‌برسانی القرانه‌ وله‌وئ دوای نويژی عه‌سر نيژرا ره‌حمه‌تی خوای لئ بيت وگیانی به‌به‌هه‌شت شاد ببيت ئامین